Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı

Açıklama Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı
Kategori Türkçe
Gönderen abdullahdemir57
Eklenme Tarihi 07-04-2019
Boyut 632.05 K
İndirme 4

Dosyayı İndir

Dosyaya puan ver
0 / 5 (toplam 0 oy)

Arşivi



 

 

 

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖZEL EĞİTİM VE REHABİLİTASYON MERKEZİ  

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ

DESTEK EĞİTİM PROGRAMI

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ANKARA, 2008

 

 

 

 

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ DESTEK EĞİTİM PROGRAMI

HAZIRLAMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU ÜYELERİ

ADI VE SOYADI

UNVANI

KURUMU

Prof. Dr. Ferhunde ÖKTEM

Öğretim Üyesi

Hacettepe Üniversitesi

Doç. Dr. Oya GÜNGÖRMÜŞ ÖZKARDEŞ

Emekli Öğretim Üyesi 

Pencere Psikolojik Danışma ve Terapi Merkezi 

                                                          İSTANBUL

Aylin AK

Özel Eğitim Uzmanı

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri

Genel Müdürlüğü

Semra AKKAYA

Rehber Öğretmen

Gölbaşı Rehberlik ve Araştırma Merkezi 

                                                             ANKARA

Mine GÜRSU

Özel Eğitim Öğretmeni

MEV Gökkuşağı İlköğretim Okulu     ANKARA

Hülya ŞENGÜR

Psikolojik Danışman

Osmangazi Rehberlik ve Araştırma Merkezi 

                                                                 BURSA

Gamze EKMEN

Zihinsel Engelliler Sınıf Öğretmeni

Av. Lütfi Ergökmen İlköğretim Okulu ve İş

Okulu                                                ESKİŞEHİR

Özlem TAGAY

Uzm.Psikolojik Danışman

Gökçehöyük İlköğretim Okulu            ANKARA

Mehmet Akif AKINCI

Zihinsel Engelliler Sınıf

Öğretmeni

Ulubatlı Hasan İlköğretim Okulu        ANKARA

Nevruz BAYAR

Psikolog

SHÇEK Genel Müdürlüğü

Selda ŞAHİNDOKUYUCU

Sosyal Çalışmacı

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı

Ecel SEÇER

Psikolog

Özel, Özel Eğitim Kurumları Derneği

 

 

PROGRAM GELİŞTİRME 

Mustafa Galip DUZCU

Program Geliştirme Uzmanı

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hasan UTANÇ

Program Geliştirme Uzmanı

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü

Serap YALÇIN GÜLER

Program Geliştirme Uzmanı

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

 

 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Veysel ÖZTÜRK

Ölçme ve Değerlendirme Uz.

Kızılcahamam Rehberlik ve Araştırma Merkezi

                                                             ANKARA

İman DEMİRCİ

Ölçme ve Değerlendirme Uz.

Süha Alemdaroğlu Eğitim Uygulama Okulu ve

İş Eğitim Merkezi                                ANKARA

Zafer ÜNAL

Ölçme ve Değerlendirme Uz.

Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü

Şeker ÇELİKER

Ölçme ve Değerlendirme Uz.

Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü

 

 

DİL VE ANLATIM

Melek KARADAĞ

Türk Dili ve Edebiyatı Öğr.

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

 

 

KATKI SAĞLAYANLAR

ADI VE SOYADI

UNVANI

KURUMU

Prof. Dr. Ümran KORKMAZLAR

Öğretim Üyesi

Beykent Üniversitesi  

Yrd. Doç Dr. Ayten UYSAL

Öğretim Üyesi

Anadolu Üniversitesi

Yrd. Doç Dr. Selda ÖZDEMİR

Öğretim Üyesi

Gazi Üniversitesi

Betül GÜNDOĞDU

Uzman Psikolog

İmge Ruh Sağlığı ve Danışma Merkezi

Özlem SÜRÜCÜ

Psikiyatrist

İmge Ruh Sağlığı ve Danışma Merkezi

Suna POLAT

Uzman Psikolog

Günışığı Çocuk Değ. Danışmanlık Merkezi 

 

 

 

 

İÇİNDEKİLER

BÖLÜM ADI                                                                                                           SAYFA NO

GİRİŞ ..................................................................................................................................3

ÖZÜR GRUBUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ………………….……………….4

PROGRAMIN DÜZEYİ…. ….………………………………………….……………… 8

PROGRAMIN GENEL AMAÇLARI ….........................................................................9

PROGRAM İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR…….…………….……………………… 9

PROGRAMIN YAPISI………………………………..………………………………..11

ÖĞRENME VE ÖĞRETME SÜRECİ………………………………...……………....11

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME………………………………………...…………...19

AİLE EĞİTİMİ……………………………………………………………...………….. 30

PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER…………………………………………….32 

Öğrenmeye Hazırlık………………………………………………...…………...………32

Okuma Yazma……………………………………………………………………………51

Matematik………………………………………………………………………………...66

KAYNAKÇA……………………………………………………………………………..79

GİRİŞ

Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla istenilen önde değişim oluşturma sürecidir. Bireyin ihtiyaçlarının karşılanmasında birincil etken, bireyin gereksinimi olan eğitimin sağlanabilmesidir. Her birey gibi özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin de kendilerine özgü özellikleri, ilgileri, yetenekleri, öğrenme ihtiyaçları ve hakları bulunmaktadır. Çağdaş eğitim anlayışı gereği, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin bu özellik ve ihtiyaç çeşitliliği dikkate alınarak “bireyi merkez alan” eğitim modeliyle öğrenimlerini sürdürmeleri en doğal haklarıdır.  

Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler dili yazılı ya da sözlü anlama ve kullanabilme için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde veya birkaçında sorun yaşarlar. Özel öğrenme güçlüğünün bireyin dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma, matematik, akıl yürütme, motor ve organizasyon becerilerini olumsuz etkileyen yapısal bir sorun olması nedeniyle, bu güçlüğü olan bireyler örgün eğitim programlarında zekâ düzeyine ve yaşıtlarına oranla düşük başarı göstermektedirler. Bu durum bireyin eğitimini, mesleğini, sosyal ilişkilerini, günlük aktivitelerini ve benlik saygısını olumsuz yönde etkiler. Özel öğrenme güçlüğü nedeni ile yaşanan sorunlarla baş edilebilmesi için özel eğitim ilke, yöntem ve tekniklerinin uygulanması gerekmektedir. Bu nedenle özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin gelişim özellikleri ve özür dereceleri dikkate alınarak bilgiyi işlemleme, analitik düşünme, okuma-yazma ve matematikle ilgili temel becerilerinin geliştirilmesi amacı ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde uygulanmak üzere destek eğitim programı hazırlanmıştır. 

 Programın hazırlanmasında 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 3. maddesi ile 24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 25. maddesi dayanak teşkil etmektedir.

 

 

 

 

 

ÖZÜR GRUBUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ

Tanımı

Amerikan Psikiyatri Birliğinin (APA 2001) tanımına göre özel öğrenme güçlüğü zekâsı normal ya da normalin üstünde olan bireylerin, standart testlere göre yaş, zekâ düzeyi ve aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda okuma, matematik ve yazılı anlatım düzeyinin beklenenin önemli ölçüde altında olmasıyla tanısı konulan bir bozukluktur. Okuma bozukluğu, yazılı anlatım bozukluğu, matematik bozukluğu ve başka türlü adlandırılamayan öğrenme bozukluğu alt gruplarını içerir. APA tarafından geliştirilmiş sınıflandırma sistemi olan DSM-IV’de (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) “öğrenme bozuklukları” terimi kullanılmış, bu sorunun çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları kapsamında ele alınması gerektiği belirtilmiş ve sağaltımın bir parçası olarak özel eğitim verilmesi gereği vurgulanmıştır. 

 

Özellikleri

 Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler, öğrenmede çok önemli olan bilgiyi işleme sürecinin (bilginin alınması, düzenlenmesi, bellekte depolanması ve iletilmesi) bir kısmında ya da hepsinde sorun yaşayabilirler. Bilgiyi işleme süreci dört aşamadan oluşmaktadır. 

 

1.            Girdi Aşaması: Bilginin duyu organları yolu ile beyinde algılanma sürecidir. Özel öğrenme güçlüğünde uyaranların görsel, işitsel, dokunsal, kinestetik (hareket) ve vestibüler (denge) açıdan algılanmasında sorun yaşanabilir. 

 

2.            İşlemleme Aşaması: Beyne giden bilginin işlenmesi sürecidir ve üç aşamada tamamlanır. Bu aşamalar sıraya koyma, soyutlama ve organizasyondur. Özel öğrenme güçlüğünde bu aşamaların birinde ya da tümünde sorun yaşanabilir.

 

3.            Bellek-Depolama Aşaması: Gelen bilgi beyinde işlendikten sonra kullanılmak üzere bellekte depolanır. Özel öğrenme güçlüğünde kısa süreli, uzun süreli ve işleyen bellek ile ilgili sorun yaşanabilir. 

 

4.            Çıktı Aşaması: Beynin bilgiyi mesaj olarak hücrelere, kaslara, dil ya da motor etkinlik alanlarına göndermesi sürecidir. Öğrenilen bilgiler konuşma, yazma, çizim, jest ve mimikler yolu ile ifade edilirler. Özel öğrenme güçlüğünde bu alanlardan birinde ya da birkaçında güçlük yaşanabilmektedir.

 

Özel öğrenme güçlüğünde okul öncesi dönemden itibaren dil, algı, kavram, motorkoordinasyon, bellek, dikkat-konsantrasyon, sıralama, organizasyon, duygusal-sosyal alanlarda güçlükler görülebilmektedir. 

 

Dil Alanı: Özel öğrenme güçlüğünde hızlı verilen işitsel uyaranları işlemleme ve ayırt etmede sorun yaşanmaktadır. Bu durum okuma güçlüğü yaşanmasının nedenlerinden birini oluşturmaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerde konuşmanın gecikmesi, sözcük dağarcığının yaşa uygun olmaması dikkat çekicidir. Bu bireyler sözcük bulmada, bilinen objeleri, eylem sözcüklerini isimlendirmede, ses ya da hecelerin ardışıklığını (şeftali-feştali vb.) öğrenmede, sözcükleri doğru telaffuz (para-pala vb.) etmede,  basit kafiyeli sözcükleri (taç-maç vb.) öğrenmede zorlanır. Hikâye anlatmaya veya dinlemeye ilgi duymaz. Sesler ile ses sembolleri arasındaki bağlantıları öğrenmesi yavaştır. Sözcüklerdeki benzeşen sesleri (kız-kıs, mal-nal, kar-gar vb.) algılayamaz. Bir sözcüğü seslerini ya da hecelerini (m-s-a, kel-i-me vb.) yanlış ayırır. Kısa bir süre önce öğrendiği bir sözcüğü tanıyamaz ya da okuduğu bir sözcüğü daha sonra gördüğünde tanımakta güçlük çeker. Yaşıtlarına oranla daha fazla okuma hatası yapar, okuma hızı düşüktür ve yüksek sesle okumaktan kaçınır. Bir metni okurken, satır, sözcük, hece, ses atlar, okuduğunu tekrar okur ve okuduğu yeri kaybeder. Okurken ya da yazarken bazı sesleri, (b-d-p, m-n, f-v vb.) karıştırır. Gördüğü ses sembolü, sayı ya da sözcükleri (15-51, 6-9, b-d, ve-ev, ne-en vb.) ters okur ve yazar. Yazarken sözcüklerdeki seslerin sırasını (elma-emla vb.) karıştırır. Bir yazılı metinde aynı sözcüğü farklı biçimlerde yazar. Yeni sözcükleri öğrenmede zorlanır. Dili hızlı bir şekilde işlemede (ne söylendiğini, ne istendiğini anlayamama gibi) sorun yaşar. Okuduğunu ve dinlediğini anlamada, düşüncelerini düzgün cümleler kurarak ve yazarak ifade etmede güçlük yaşaması nedeniyle okuma, yazma ve kompozisyon ödevlerini yapmada isteksizdir.

Ders esnasında not tutma ve tahtada yazılanları vb. defterine geçirmede zorlanır.   

 

Algısal Alan: Özel öğrenme güçlüğü olan bireyde eşleştirme (benzerlik, farklılık), sınıflandırma (boyut, renk ve şekillerine göre objeleri sınıflama) ve sıralama (büyükten küçüğe sıralama vb.), sözel yönergeleri karıştırma, uyaranları sınıflandırma, gruplandırma, sıralama, mekanı algılama güçlükleri ile yön karıştırma (kitabı ters tutma, ayakkabıları ters giyme) güçlükleri vardır.

Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerde görsel ve işitsel algı sorunları (ayrımlaştırma, figürzemin, hafıza alanlarında), dokunsal algı sorunları (dokunarak ayrımlaştırma ve tanımada güçlük çekme) ve kinestetik algı sorunları (dans, ip atlama gibi aktivitelerde zorlanma, mekânsal algı güçlükleri, mekânda yönelme, pozisyonu algılamada zorluk çekme, yön bulmakta zorlanma) görülmektedir.

 

Kavramsal Alan: Özel öğrenme güçlüğünde görsel uyaranları işlemleme ve ayırt etmede sorun yaşandığından ses sembolü, renk, sayı ve geometrik şekilleri öğrenme ve ayırt etme güçleşmektedir. Bu güçlüğe sahip bireyler, zaman, mekân ve yön kavramlarını öğrenmede yaşına uygun oyunları anlamada zorlanırlar. Akıl yürütme ve sorun çözmede güçlük çeker, yeni becerileri yavaş öğrenirler. Basit matematik işlemleri yaparken kâğıt ve kaleme ya da parmak hesabına gereksinim duyar, sayıların ardışıklığını, matematik sembollerini (+, x gibi) karıştırırlar. Çarpım tablosunu öğrenmede, matematik terimlerini ve kavramlarını anlamada, sınıf ve yaş düzeyine uygun matematik problemlerini çözmede zorlanırlar.

 

 Motor-Koordinasyon Alanı: Özel öğrenme güçlüğünde okuma yazma gibi becerilerin yanı sıra ince motor beceriler, denge ve motor-koordinasyonla ilgili çeşitli sorunlar görülmektedir. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler tekrarlandıkça otomatikleşmesi öngörülen motor becerilerde sorun yaşarlar. El tercihinde gecikir (sağ ve sol eli karışık kullanmak), yap boz, küpler, lego gibi oyuncaklarla oynamada zorlanırlar. Kalemi hatalı tutar, şekillerin çizimine yanlış yönden başlar, geometrik şekillerin çiziminde (modelden bakarak doğru kopya etme) güçlük yaşarlar. 

 İnce motor becerilerin yanı sıra kaba motor becerilerde ve koordinasyonda (ritmik hareket etmek, el çırpmak, merdiven inip-çıkmak, sek sek oynamak, zıplamak, top atmakyakalamak, ip atlamak ve bisiklet sürmek vb.) sorunlar yaşarlar. Bu bireylerin kazaya yatkın ve sakar  (takılmak, sendelemek, düşmek, devirmek, düşürmek vb.) oluşları dikkat çekicidir. El yazıları bozuktur. Sağ ve solu karıştırırlar. Ayakkabı, kravat bağlamada, daha küçük yaşlarda düğme iliklemede ve yardımsız giyinmede zorlanırlar. Ardışık hareketler gerektiren takım sporlarında başarısızdırlar.

 

Bellek Alanı: Gelen bilgi beyinde kaydedilir, anlaşılır, yorumlanır ve daha sonra kullanılmak üzere bellekte kullanılır. Özel öğrenme güçlüğünde kısa süreli, uzun süreli ve işleyen bellek ile ilgili güçlükler yaşanır. Özel öğrenme güçlüğü olan birey; şiirleri, şarkıları, çevresindeki kişilerin isimlerini, işittiklerini, gördüklerini ve bunların sırasını, sürekli tekrarlanan işleri yapmayı hatırlamada güçlük çeker (yemekten önce elini yıkamayı unutma, günler, aylar, sayılar ve alfabenin ardışıklığını hatırlayamama gibi). Yeni öğrendiği bilgiyi hatırlamada ve sırasıyla anlatmada zorlanır. Okul araç-gereçlerini sıkça kaybeder ya da okulda unutur.

 

   Dikkat-Konsantrasyon Alanı: Dikkat dağınıklığı algıda bozukluğa neden olabilir ya da algı bozuksa dikkat dağılabilir. Bireyin algıladığı uyarıcıya tepki göstermesi için dikkatini ona yöneltebilmesi gerekir. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler sözlü yönergeleri dinlemede, izlemede zorlanır. Dikkatini bir noktaya odaklamakta güçlük çeker, dikkat süresi kısadır. Okurken, yazarken de dikkat problemi yaşar.

 

Sıralama-Organizasyon Alanı: Özel öğrenme güçlüğü olan birey haftanın günlerini, ayların, mevsimlerin, sayıların, alfabenin harf sırasını karıştırır. Ayrıca  belirli bir sıra içinde yapılması ya da bilinmesi gereken şeylerin sırasını karıştırır, dinlediği, okuduğu bir öyküyü anlatması istendiğinde öykünün başını sonunu karıştırır, sözlü ya da yazılı olarak düşüncelerini sırayla ifade etmekte güçlük çeker, sıralı çizimlerde ardışıklığı sürdüremez. 

 

 Özel öğrenme güçlüğü olan birey, her zaman yaptığı işleri yerine getirmede, bir işe başlamada ve bitirmede zorlanır. Araç-gereçlerini temiz, düzenli bir şekilde korumada, ödevlerini ve projelerini planlamada, yaptığı işleri kontrol etmede güçlük çeker. Düşüncelerini düzenlemede ve düzgün bir sırada ifade etmede de zorlanır. Bu bireyler verimli ders çalışma konusunda akranlarına oranla daha fazla sıkıntı yaşayabilirler. davranabilir, arkadaş edinmede güçlüğü olabilir. Arkadaşları tarafından kolay yönlendirilebilir. Jest ve mimikleri anlamada güçlük yaşadığından (kızgınlık ifadesini anlayamamak vb.) iletişimde, duygularının kontrolünde zorlanır, aşırı tepki gösterebilir, düşünmeden harekete geçebilir. Değişikliklere zor uyum sağlar. Duygulanımları sık değişir, benlik saygısı düşüktür ve kendisine güveni azdır. Öğrenmeyle ilgili çok sayıda travmatik yaşantıları vardır. Enuresis, enkopresis, karın ağrısı, okul reddi, okuldan kaçma gibi sekonder davranış bozuklukları görülür.

 

Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler öğrenme için gerekli olan bilişsel strateji geliştirebilme güçlüğü yaşayabilirler. Akademik alanlarda yetersizlikleri vardır. Ancak bu bireyler tüm belirtileri taşımayabilir ve/veya bu belirtileri farklı yoğunlukta gösterebilirler. 

 

Güçlü Oldukları Alanlar: Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin akademik becerileri aynı yaş ve zekâ seviyesindeki akranlarından daha düşük bir düzeyde olmasına rağmen güçlü, yetenekli oldukları alanlar da bulunmaktadır. Bu bireyler meraklı ve çevrelerine karşı ilgili olabilir, ilgi duydukları alanlarda daha kolay kavrayabilirler. Sözcükler yerine resimlerle düşünebilirler. Sezgisel yolla problem çözme becerileri ve hayal güçleri gelişmiş olabilir. Yaratıcıdırlar. Pratik çözüm yolları bulabilirler. Bir matematik sorusunu kâğıt kalem kullanmadan zihinden çözebilirler. Bir makineyi kılavuzu okuyup çalıştırmak yerine bir bakışta anlayıp çalıştırabilir ve icatlar yapabilirler.

 

PROGRAMIN DÜZEYİ

Program, zekâsı normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen okuma-yazma veya matematik becerilerde yaşıtlarına ve zekâsına oranla düşük başarı gösteren özel öğrenme güçlüğü olan her yaştaki bireyin genel özellikleri dikkate alınarak gelişimsel yaklaşımla hazırlanmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PROGRAMIN GENEL AMAÇLARI 

Program ile bireylerin;

1.      Öğrenmeye hazırlık becerilerini geliştirmeleri,

2.      Okuma-yazmaya hazırlık ve okuma-yazma temel becerilerini geliştirmeleri,

3.      Matematikle ilgili temel beceri ve kavramları günlük yaşamda kullanmaları, 

4.      Sorun çözme, akıl yürütme, kıyas yapabilme ve analitik düşünme becerilerini geliştirmeleri beklenmektedir.

 

PROGRAM İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 

1.      Modüllerde yer alan kazanımlar, özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin destek eğitim programında yer alan genel amaçlara ulaşmasını sağlayıcı nitelikte belirlenmiştir. 

2.      Programı oluşturan modüller ve kazanımlar bireylerin yaşadığı güçlükler göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Bireyin ihtiyaçlarına göre aynı anda birden fazla modülden kazanımlar bireysel eğitim programına dâhil edilebilir.

3.      Programda yer alan modüller arasında bir aşamalılık ve birbirinin ön koşulu olma durumu söz konusu değildir. Modüller arasındaki geçişler, birey için önerilen modülde yer alan kazanımlardaki yeterlilik düzeyi bireysel gelişim raporu da dikkate alınarak yapılır. 

4.      Programın modüllerinde yer alan kazanımların gerçekleşebilmesi için öğrenme ve öğretme sürecinde modülde belirtilen gerekli araç-gereç ve donanımlar sağlanmalıdır.

5.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin başka bir yetersizliği olması hâlinde, sahip olduğu diğer yetersizlik alanına ait programlardan birey için uygun olan modüller belirlenerek bireysel eğitim programına dâhil edilmelidir. 

6.      Bireyin eğitim planı doğrultusunda bağlı olduğu rehberlik ve araştırma merkezi, varsa devam ettiği okul ya da kurum ve diğer ilgili kuruluşlarla iş birliği yapılmalıdır. Bireyin eğitim planı, yapılacak çalışmalar, öneriler konusunda varsa devam ettiği kurum/okul personeli (sınıf öğretmeni, rehber öğretmen, özel eğitim öğretmeni, branş öğretmeni, kurum psikoloğu, okul öncesi öğretmeni vb.) ile görüş alışverişi yapılarak bireyin gelişimi desteklenmelidir. Bireyin destek eğitim sürecinin sonunda devam ettiği kurum tarafından hazırlanan gelişim raporu ve ekinde birey kazanımlarının günlük yaşama geçişini ve kalıcılığını sağlayacak öneriler, bağlı olduğu rehberlik ve araştırma merkezinin yanı sıra bireyin ailesine, 2828 sayılı yasa ile devlet koruması altında bulunan bireyin yasal vasi statüsünde olan kuruma, varsa devam ettiği okulun rehberlik ve psikolojik danışma servisine iletilmelidir. 

7.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireye, yaşadığı güçlüklerin zekâsı ile ilgili bir problem olmadığı, farklı öğrendiği, öğrenme için daha fazla zaman ayırması ve çaba göstermesi gerektiği uygun bir dille anlatılmalıdır. Bu şekilde birey eğitim sürecinde belirlenen hedeflere ulaşmak için etkin katılım gösterecektir.   

8.      Destek eğitim alan bireyin eğitim sürecinde edindiği kazanımların sosyal yaşama geçişinin ve yaşantı zenginliğinin sağlanması için çevresi ile iletişimde bulunacağı oyun, drama, tiyatro, gezi, spor vb. etkinliklere bireysel eğitim programı içinde yer verilmelidir.

9.      Özel öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerle çalışılırken verilen yönergeler açık ve anlaşılır biçimde olmalı, etkinlik süresince bireyin yönergeye uygun davranmasına yönelik gerekli destek sağlanmalıdır. Kurallar ve beklentiler net ve açık bir şekilde oluşturulmalıdır. Kurallar oluşturulurken olumlu ifadeler kullanılmalıdır. Ayrıca kurallar sık sık hatırlatılmalıdır. Kuralların bozulması durumunda karşılaşılabilecek sonuçlar ifade edilmelidir. 

10.  Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler için öğrenimleri sırasında belirlenen hedeflere ulaşmaları ve başarı duygusunu yaşamaları önemlidir. Etkinlikler, eğitim araç ve gereçleri bireyin gelişim özelliğine ve ilgisine uygun olarak kolaydan zora, resimden yazıya doğru hazırlanmalıdır. Etkinliklere başlarken bireyin dikkatini toplamaya yönelik giriş yapılmalıdır. Eğitim sırasında hangi konuların işleneceği bireye açıklanmalı, etkinlikler arasında kısa molalar verilecek şekilde plan yapılmalıdır. Bireylerin olumlu davranışları pekiştirilmeli, motivasyonlarını ve ilgilerini desteklemek amacıyla yaş ve düzeylerine uygun pekiştireçler verilmelidir. Etkinliklerin süresi bireyin özellikleri dikkate alınarak ayarlanmalıdır. 

11.  Etkinlik süresince bireyin herhangi bir tepki vermeden önce düşünmesi sağlanmalı, bireyin kendisinin kullanabileceği stratejiler geliştirerek kendine yeterli ve bağımsız çalışabilmesi desteklenmelidir. Örneğin; okuduğunu anlamayı artırmak için kendi kendini sorgulama tekniği bireye öğretilebilir. Bunun için bireyin kendisine “Bu metne neden çalışıyorum?”, “Metnin ana fikri ne?” gibi sorular sorarak nasıl daha fazla bilgi edinebileceğini araştırması sağlanabilir. Ayrıca bireylerin kendi hatalarını kendilerinin bulmasına olanak verilmelidir. 

12.  Programı uygulayan personel tarafından destek eğitim programı kapsamında uzman desteği alınabilir. Gerektiğinde psikiyatrist, dil ve konuşma terapisti, fizyoterapist ve aile terapisti ile işbirliği yapılabilir. 

 

PROGRAMIN YAPISI 

Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı hedeflenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak çeşitli modüller ve bu modüllere yönelik kazanımlardan oluşmaktadır. Her bir modülde bireylerde ulaşılması beklenen kazanımlar, içeriği, açıklamalar ve ölçme değerlendirme bölümleri yer almaktadır. Modüller bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama ve uygulamaya imkân sağlayacak şekilde, kendi içerisinde bütünlüğü olan ve birbirini işlevsel olarak tamamlayacak yapıda hazırlanmıştır.

Modüllerde yer alan kazanımlar bireye kazandırılacak bilgi, beceri ve tutumlardan oluşmaktadır. Modüller uygulayıcıya rehber olabilmesinin yanında eğitim kurumlarının uygulayacağı eğitime de bir standart getirdiği gibi ölçme değerlendirme sürecini de kolaylaştırmaktadır. 

          

 

Modüller ve Süreleri

Program “Öğrenmeye Hazırlık, Okuma Yazma ve Matematik” olmak üzere üç modülden oluşmaktadır. 

 

MODÜLÜN ADI

SÜRESİ

Öğrenmeye Hazırlık 

300 ders saati

Okuma Yazma 

250 ders saati

Matematik

200 ders saati

 

 

ÖĞRENME VE ÖĞRETME SÜRECİ

 

Programın amacına uygun olarak yürütülebilmesi için öğrenme ve öğretme sürecinin etkili olarak kullanılması gerekmektedir. Bu nedenle aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

      Öğrenme ve öğretme süreci planlanırken bireyin performans düzeyi, özellikleri ile öğrenme biçimleri dikkate alınmalıdır.

      Destek eğitim için kullanılan sürenin sonunda belirlenen hedefe ulaşılabilmesi için zaman kullanımı en doğru şekilde planlanmalıdır.

      Öğrenme ve öğretme sürecinde uygun strateji, yöntem, araç-gereç ve materyaller seçilmelidir.

      Programda yer alan etkinliklerin, somuttan soyuta, resimden yazıya, kolaydan zora doğru aşamalı olarak hazırlanmasına ve uygulanmasına dikkat edilmelidir.

      Çalışmalarda kullanılan dilin ve uygulanan etkinliklerin bireyin yaşına ve özelliklerine uygun olmasına özen gösterilmelidir.

      Günlük yaşamda bireylerin etkili iletişim kurabilmeleri ve iletişim stratejilerini kullanabilmeleri için uygun ortamlar hazırlanmalı ve etkinliklerle çeşitlendirilmelidir.

 

A. Destek Eğitim Programı Bireyselleştirilmiş Eğitim Programına Nasıl Kaynaklık Eder?

         

Özel öğrenme güçlüğü olan birey için BEP geliştirme birimince hazırlanacak Bireyselleştirilmiş Eğitim Planları, gelişim basamakları göz önüne alınarak hazırlanmış olan Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı’na dayalı olarak oluşturulacaktır. BEP hazırlanırken bireyin güçlük yaşadığı alanlar ile akademik performansı belirlenmelidir. Performans alınırken esas olan, programda belirtilen kazanımların hangilerini yapabildiğidir. Bireyin gerçekleştiremediği kazanımlar, verilecek eğitim için yol gösterecektir. Bu amaçla Ölçme ve Değerlendirme bölümünde örneği verilen Kaba Değerlendirme Formu kullanılarak bireyin programın hangi düzeyinde performans gösterdiği tespit edilebilir.

Modüller içerisinde yer alan kazanımlar, aynı zamanda gelişim basamaklarına ve bireyin yetersizlik türünde ulaşabileceği olası maksimum düzey göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. BEP içerisinde yer alacak uzun dönemli hedefler ve buna bağlı kısa dönemli hedefler, bireyin yetersiz olduğu kazanımlardan öncelik sırasına göre belirlenecektir. Verilecek eğitim etkinliği sonunda ilerlemeyi ölçmek için yapılacak değerlendirme süreci, yine programa dayalı olarak gerçekleştirilecek olup bireyin BEP’inde yer alan kazanımlarla sınırlı olacaktır. “Ölçme ve Değerlendirme” bölümünde örneği verilen Performans Kayıt Tablosu kullanılarak bireyin ay içerisindeki kazanımları net olarak görülecektir. Bu performans tablolarında bireyin gelişim düzeyine temel teşkil eden basamaklar tanımlanmış olup gerekli olduğunda bu basamaklara ait alt hedefler oluşturulabilir. 

Modül içerikleri hem performans alımında hem de değerlendirmede kontrol listesi olarak kullanılabilecek şekilde hazırlanmış olup uygulamacının günlük çalışma planlamasında görülecektir. Yıl sonunda toplam ilerlemeyi görmek ve rehberlik ve araştırma merkezine bireyin geldiği düzeyi bildirmek için “Ölçme ve Değerlendirme” bölümünde verilmiş olan Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu kullanılacaktır.

Özel öğrenme güçlüğü tanısının haricinde bireyin başka yetersizliği olması durumunda diğer yetersizliğin belirtileri, özellikleri ve bireyin bu yetersizliğe yönelik ihtiyaçları dikkate alınarak BEP hazırlanmalı, BEP hazırlama aşamasında bu engele yönelik destek eğitim programlarından bireyin ihtiyacına uygun kazanımlara yer verilmelidir. 

 

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Nedir?

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, özel eğitime ihtiyacı olan bireyin gelişimi veya ona uygulanan programın gerektirdiği disiplin alanlarında (öz bakım, akademik beceriler, sosyal beceriler, iletişim vb.) eğitsel gereksinimlerini karşılamak üzere uygun eğitim ortamlarından (okul, özel eğitim okulu, özel sınıf, mesleki eğitim merkezi vb.) ve destek hizmetlerden (destek eğitim odası, sınıf içi yardım, dil ve konuşma terapisi, fiziksel rehabilitasyon vb.) en üst düzeyde yararlanmasını öngören yazılı dokümandır. Bu doküman aile, öğretmen ve ilgili uzmanların iş birliği ile planlanır ve bireyin ailesinin onayı ile uygulanır.

 

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarının Ögeleri Nelerdir?

Bireyin o andaki eğitsel işlevde bulunma veya performans düzeyi Ayrıntılı değerlendirme sonuçlarına dayalı olarak hazırlanan, bireyin yapabildikleri ve yapamadıklarının betimlenmesidir.

İlerlemelerin görülebilmesi için performans düzeyinin betimlenmesi son derece önemlidir. Çünkü bu betimlemeler değerlendirme sonuçlarının açık ve anlaşılır olmasını ayrıca bireyin belirli gereksinimlerini tanımlamayı ve öncelik sırasına dizmeyi sağlar.

Eğitsel performans düzeyi, bulunduğu gelişim evresi ve yaş gibi faktörler dikkate alınarak belirlenen bir yılın sonunda gerçekleşecek uzun dönemli amaçlar

Uzun dönemli amaç; bireyin bir öğretim dönemi ya da bir öğretim yılı sonunda gerçekleştirmesi istenen davranışlardır. Yıllık amaçlar da denilebilir. Uzun dönemli amaç seçiminde; bireyin önceki başarısı, bireyin var olan performans düzeyi, bireyin tercihleri, seçilen amaçların uygulanabilirliği, bireyin öncelikli gereksinimleri, amaçların kazanımı için ayrılan zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Uzun dönemli amaçlar;

a)      Bireyin var olan performans düzeyi ile ilgili olmalı,

b)      Uzun dönemli amaç açıkça tanımlanmalı,

c)      Uzun dönemli amaçlar ölçülebilir olmalı,

ç)   Anlamlı olmalı,

d)      Kısa dönemli amaçları kapsamalıdır.

 

      Uzun dönemli amaçlara ulaşmayı sağlayacak kısa dönemli amaçlar  Bireyin var olan performans düzeyi ile uzun dönemli amaç arasında kalan ve daha kısa sürede gerçekleştirilen amaçlardır. Kısa dönemli amaç ifadelerinde birey, beklenen davranışın tanımlanması, davranışın koşullarının belirlenmesi (sözel istekler ya da yönergeler, yazılı istekler ya da yönergeler, araç-gereçler, gereksinim duyulan yardım düzeyi, çevresel ortam ve uyarlamalar) ögelerine yer verilmelidir.

      Bireye sağlanabilecek özel eğitim ve destek hizmetleri 

      Bireye sunulacak olan hizmetlerin ne zaman başlayacağı, devam edeceği ve biteceği süreyi, değerlendirme zamanlarını belirten bir zaman çizelgesi 

      Bireye sunulacak hizmetlerden sorumlu olan kişiler

BEP’in objektif ölçütlere dayalı olarak hangi araçlarla ve nasıl değerlendirileceğinin belirtilmesi

 

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları Nasıl ve Kimler Tarafından Geliştirilir?

BEP’in geliştirilmesi için bireyi farklı alanlarda değerlendirecek, onun normal, özel ve destek hizmetlerden en üst düzeyde yararlanmasını sağlayıp kararları alacak bir ekip oluşturulur. Bu ekipte, kurum yöneticisi, özel eğitim öğretmeni, sınıf öğretmeni, kurum psikoloğu veya rehber öğretmeni, ihtiyaca göre dil ve konuşma terapisti, odyolog, fizyoterapist, sosyal çalışmacı, tıp ve sağlık personeli gibi farklı uzmanlar bulunur. BEP ekibinin anahtar üyesi bireyin ailesidir. BEP toplantılarına duruma göre bireyin kendisi de katılabilir. 

 

B. Öğretim Yöntem, Teknik ve Yaklaşımları           

Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler öğrenirken daha farklı tekniklere gereksinim duyarlar. Öğretim programlarında çoklu duyuya dayalı öğretim tekniklerinin kullanılması gerekmektedir. Aşağıda yer alan tekniklerin hepsi öğretim programının içinde yer almalıdır.

Anlatım (Sunuş): Anlatım yöntemi, sözlü anlatım gerektiren bütün eğitim-öğretim faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Bu yöntem bilgi düzeyindeki davranışların kazandırılmasında etkilidir. Ayrıca aynı anda çok sayıda kişiye hitap edilebilmesi nedeniyle avantajlıdır. Ancak bu yöntem daha çok işitme organına hitap ettiğinden tek başına yetersizdir. Bu yöntemin etkili olabilmesi için diğer bütün metotlarla birlikte kullanılmalıdır.

Soru-Cevap: Soru-cevap yöntemi, başka yöntemlerin içinde kullanılan soru-cevap tekniğinden ayrı olarak dersin baştan sona soru-cevap şeklinde işlenmesidir. Soru-cevap yönteminin uygulaması genellikle tartışma ve yoklama (sınav) şeklinde olmaktadır. Burada diyalogdan ziyade, çok kişi arasında belli bir konuda sistemli bir fikir alışverişi söz konusudur. Soru-cevap yöntemi bireyin dinleme ve fikir üretme becerisini geliştirir, hatırlama, yargılama, değerlendirme, karar verme ve yaratıcı düşünmesini sağlar. Bireyi güdüler ve sosyalleştirir.

Tartışma: Tartışma, iki veya daha çok kişinin karşılıklı konuşarak, birbirini dinleyerek, eleştirerek, gerektiğinde sorular sorarak herhangi bir konuyu incelemesine dayanan bir öğretim yöntemidir. Bu yöntem bireye nasıl tartışılacağını öğretir. Bireyin eleştiri yapma ve karşıt düşünceleri hoşgörü ile karşılama yeteneklerini geliştirir. Birey kendini kontrol etmeyi ve disiplinli davranmayı öğrenir. Bireye konuyu çözümleme, kavrama, yorumlama ve problem çözmede yardımcı olur. 

Problem Çözme: Bireyin aktif olarak katıldığı, bilgi ve duygusal öğrenmenin bir arada olduğu bir öğretim yöntemidir.   Problem çözme yönteminde öncelikle problem tespit edilmeli, problemi iyice anlama, sınırlandırma ve tanımlama yapılmalı, problemin kaynağı olan ve problemi etkileyen faktörler tespit edilmeli ve probleme yönelik çözüm yolları geliştirilmelidir. Bu yöntem ile birey akıl yürütme, karar verme, sebep-sonuç ilişkisi kurma, yardımlaşma ve başkalarının görüşlerinden faydalanmayı öğrenir. Ayrıca birey planlı ve düzenli çalışma alışkanlığı, kendine güven ve sorumluluk duygusu kazanır. 

Gezi-Gözlem: Eğitim-öğretimde gözlem, varlık ve olayların kendi tabii ortamlarında plânlı ve amaçlı olarak incelenmesi demektir. Bunun yanında gözlem, sınıfa bazı nesneler getirilerek sınıflarda da yapılabilir. Gözlem yönteminde bireyin birçok duyu organı devreye sokulduğu için öğrenilen bilgilerin kalıcılık oranı yüksek olmaktadır.

Laboratuar (Deney): Bireyin bilgilerini gözlem ve deneyler yaparak kazandığı, teorik bilgileri pratik olarak uyguladığı bir yöntemdir. Bu yöntem araştırmayı teşvik ederek bireyin analiz, sentez ve gözlem becerilerini artırır. Birçok duyuya hitap etmesi nedeniyle öğrenilenlerin unutulmaması ve gerektiğinde kullanılabilmesini kolaylaştırır.  

Örnek Olay İncelemesi: Bu yöntemde bir olay sözel olarak veya resim, film gibi tekniklerle sınıfa getirilir. Bireyler bu olayın nedenlerini, gelişimini ve mümkün sonuçlarını ortaya koyup tartışırlar. Bilgi ve tecrübelerini burada uygulanmaya koyarlar. Bu yöntem bireyin soyut düşüncelerini uygulamaya dönüştürme, bağımsız düşünme, fikir üretme ve tartışma becerilerini geliştirir.

Drama: Drama yöntemi sosyal hayat içinde ortaya çıkabilecek çeşitli durumları, bireylerin oyuncu olarak katıldıkları çeşitli sahneler içinde ortaya koymasıdır. Bireye hangi durumlarda nasıl davranılması gerektiğini yaşayarak öğreten bir yöntemdir. Bireyin problem çözme, dinleme, anlama, akıcı konuşma ve iletişim kurma yeteneğini geliştirir. Yaratıcılığını ve ifade becerisini artırır.

Beyin Fırtınası: Bir konuya çözüm getirmek, karar vermek ve fikir üretmek için kullanılan yaratıcı bir tekniktir. Bu teknikte öncelikle sorunun ne olduğu belirlenmeli ve etkinlik zamanı sınırlandırılmalıdır. Etkinlik sona erdiğinde analiz ve değerlendirme yapılmalıdır.

Gösteri: İzleyici grubun önünde bir işin nasıl yapılacağını göstermek ya da genel ilkeleri açıklamak için başvurulan tekniktir. Bu tekniği uygulamak için etkin hazırlık gerekir. Bu tekniği kullanırken bilinmeyen terimlerin kullanılmasından kaçınılmalı ve bireylerde merak uyandıracak sorular sorulmalıdır.

Rol Oynama: Bireyin kendi duygu ve düşüncelerini başka bir kişiliğe girerek ifade etmesini sağlayan tekniktir. Rol oynama bireye, insan ilişkileri konusunda daha çok bilgi, beceri ve anlayış kazandırmayı öngören ve oyun (drama) tekniklerinden yararlanma temeline dayalı deneysel bir eğitim tekniğidir.

Benzetim: Sınıf içinde öğrencilerin bir olayı gerçekmiş gibi ele alıp üzerinde eğitici çalışma yapmalarına olanak sağlayan bir tekniktir. Benzetim tekniğinin uygulanmasında öğrencilerin iç görüleri gerçektir ancak eğitimci tarafından ortaya konan durum ya da olay yapaydır. Bu teknikle bireyin analiz ve sentez yapabilme, iletişim kurabilme becerileri geliştirilir.

Bireyselleştirilmiş Öğretim: Bireyler arasındaki bireysel farklılığın giderilmesi, her öğrencinin öğrenme hızına uygun düşecek bir öğretim yapılması, öğretimin bireyselleştirilmesi ile mümkündür. Bireysel öğretim tekniğinde öğretim, öğrenci merkezlidir. Bu teknik bireylerin öğretim etkinliğine aktif olarak katılma, nasıl öğreneceklerini kararlaştırma vb. sorumlulukları yüklenmelerini gerektirmektedir.

Aktif Öğretim: Bireyin öğrenme sürecine doğrudan ve etkin olarak katılmasıdır. Aktif öğrenmede öğrenilenler tartışılır, hipotezler oluşturulur, inceleme ve araştırmalar yapılır. Bireye öğrenme sürecinin her aşamasında karar verme fırsatı tanınır. Birey kendi zaman planını yapar, istediği öğrenme amaçları ve etkinliklerini seçer, kendi gelişimlerini ölçer, kendi hatalarını ve başarılarını belirler.

Bilgisayar Destekli Öğretim: Bilgisayarın bir dersin öğretiminde araç olarak kullanılmasıdır. Bilgisayar destekli öğretim sürecinde tekrar ve alıştırma, birebir öğretim, benzetim, problem çözme, eğitsel oyun gibi çeşitli amaçlarla kullanılabilir. Bilgisayar destekli öğretim öğrenciye geliştirdiği düşünme becerilerini kullanma fırsatı sunar. Uygun öğretim programları sayesinde birey kendi hızına göre çalışır ve istediği kadar tekrar yapma imkânına kavuşur. 

Çoklu Duyuya Dayalı Öğretim: Görme, işitme, dokunma, koklama ve tat alma duyularının iki ya da daha fazlasının bir becerinin öğretilmesinde bir arada kullanılmasıdır. Özellikle görme ve işitme duyusu ikilisinin diğer duyularla desteklenmesi, öğretimin etkinliğini artırmaktadır. Bilişsel süreçleri geliştirmede yer alan etkinliklerin bazıları çoklu duyuya dayalı öğretimde de bulunmaktadır. Çoklu duyuya dayalı öğretimde ağırlık akademik konularla ilgili hazırlanmış araç-gereç üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çok duyulu öğretim yaklaşımında çocuğun öğrenme problemlerinin düzeltilmesi için gerekli olan bilişsel süreçlerin geliştirilmesi sırasında diğer duyu organları da işe koşulmaktadır. 

 

C. Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi         

Eğitim ortamı, bireyin etkileşimde bulunduğu ve öğretme-öğrenme etkinliklerinin meydana geldiği çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutları olan bu çevrenin, eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Eğitim ortamlarına ilişkin uygulamaların yeterli düzeyde bilinmesi ve amaca uygun olarak düzenlenmesi, eğitim için en temel koşullardandır.

Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı’ndaki “Öğrenmeye Hazırlık”, “Okuma Yazma” ve “Matematik” modüllerinde belirlenmiş kazanımların gerçekleştirebilmesi için ortamın fiziki özelliklerinin (birey sayısı, ışık, hava, ses, gürültü, görünüm vb.) çok yönlü iletişim sağlayacak biçimde düzenlenmesi gerekir. 

Modüllerde kullanılabilecek araç ve gereçler aşağıda verilmiştir. 

Oyuncaklar: Yapılandırılmış kutu oyunları (hafıza kartları, kızma birader, bil bakalım kim, bil bakalım nerede vb.), yap bozlar, legolar, dikkat yoğunlaştırıcı hareketli oyuncaklar, dart, kovalar, mikado, içe geçmiş halkalar, kum havuzu, su havuzu, plastik meyveler, hayvan taşıt ve mutfak araç-gereç maketleri, yapı inşa oyuncakları, delikli tahta, takma çıkarma tahta araç-gereçler, top, küp, tahta labirent, sesli oyuncaklar, tak-çıkar oyuncakları, boncuklu labirent

Müzik Aletleri: Zil, davul, def, flüt, piyano, org, (orff aletleri) ritim çubukları

Akademik Becerileri Destekleyecek Malzemeler: Geometrik şekiller, çivi tahtası (geobord), bloklar (birlik, onluk, yüzlük sayma ve işlem blokları), üç boyutlu harfler, sayılar, tangram, boncuk, fasulye, resimli kartlar, öykü kartları, ses CD’leri, atlas, harita, kroki, bilgisayar, konsol oyunları (Wii, play station, nintendo)

Kitaplar: Boyama kitapları, kavram kitapları

Diğer Malzemeler: Mandal, ip, boyalar, kutular, oyun hamurları, çeşitli kalınlıkta renkli kalemler, kalem tutuşunu destekleyecek aparatlar, ayna, lastik, renkli fon kartonlar, farklı boylarda kavanoz, kutu ve şişeler, renkli kumaşlardan kesilmiş şerit kurdeleler, zımpara kâğıtları gibi araç-gereçler kullanılabilir.

 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

 

Ölçme, bireylerin belirli özelliklere sahip olup olmadığının, sahipse sahip oluş derecesinin belirlenerek sonuçların sembollerle ve sayı sembolleri ile ifade edilmesidir. Değerlendirme ise, ölçme sonuçlarını bir ölçütle kıyaslayarak ölçülen nitelik hakkında bir karara varma sürecidir. 

Ölçme, bir betimleme (tanımlama) işlemidir. Değerlendirme ise, bir yargılama işlemidir ve ölçme sonucunun bir ölçütle karşılaştırılmasına dayanır.

Ölçme sonucunu amacımıza göre yorumlamak; tamamen, kısmen, yeterli, yetersiz şeklinde bazı hükümlere ulaşmak bir değerlendirmedir. Örneğin, bireyin bir dakikalık sürede kaç kelime okuduğunun saat tutarak tespit edilmesi ölçme işlemidir. Bireyin yaşı, zihinsel performansı, daha önce almış olduğu eğitimi göz önünde bulundurularak okuma becerisinin (akranlarının ortalama bir dakikada okuduğu kelime sayısına göre) geri, normal ya da ileri olduğu kararına varmak ise değerlendirmedir.

Ölçme ve değerlendirme iki kavramdır. Bu iki kavram öğretim süreci ile çok yakından ilgilidir. Değerlendirme, öğretim sürecinin son evresidir ve öğretim için gerekli olan bir etkinliktir.  

 Ölçmenin en az üç aşaması vardır:

   Ölçülecek bir niteliğin olması

   Niteliğin gözlenebilmesi

   Amaca uygun sayı ve sembollerle gösterilmesi

Eğitimin her alanında ölçme ve değerlendirme olmak zorundadır. Aksi takdirde eğitim sonucunda yeterli bilgi ve becerinin kazandırılıp kazandırılamadığı ya da ne kadar kazandırıldığı, uygulanan eğitim programının başarıya ulaşıp ulaşmadığı belirlenemez.

   

Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme

Özel eğitime gereksinimi olan birey için ölçme ve değerlendirme; programın öncesinde, öğretim anında ve öğretim sonrasında sürekli olarak kullanılır.

Özel eğitimde ölçme ve değerlendirmenin amaçları şunlardır: 

   Bireyin yeterli ve yetersiz olduğu alanları belirlemek

   Eğitim programları hazırlamak ve etkisini ölçmek

   Bireyin gelişimini her aşamada değerlendirmek

   Bireyin gelişimlerine yönelik geri bildirimde bulunmak

   Öğrenme güçlüklerini belirlemek

   Öğretimin ve öğretim araç-gereçlerinin etkinliğini belirlemek

   Gelecekteki öğrenme süreçlerini planlamaya yönelik veri sağlamak

   Bireyin bir konuyu öğrenmeye ne kadar hazırlıklı olduğunu belirlemek

   Bireyin programda belirtilen kazanımlara ulaşması aşamasındaki süreci takip etmek ve denetlemek

   Öğretim sonucunda bireyin ulaştığı en son düzeyi belirlemek.

 

Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı’ndaki ölçme ve değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. 

 Her bir aşamada değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb.) mutlaka giderilmelidir. Bireyin kişisel bilgileri ve yaşadığı güçlüklere ilişkin bilgi alınmalıdır. Bireyin ailesi ile birlikte doğal iletişimlerini gözlemeye yönelik görüşme yapılmalıdır. Davranış İzleme Formu (Ek-1) bireyin davranışlarının tutarlılığının izlenmesi için anne-baba, öğretmen veya uygulayıcı tarafından doldurulmalıdır. 

Bu aşamalara yönelik ayrıntılı açıklamalar aşağıda verilmiştir.

 

Kaba Değerlendirme

              Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından destek eğitime ihtiyacı olduğuna dair karar alınmış birey için seçilen eğitim modülü ve ilgili kazanımlar, aile ile iş birliği içerisinde bireyin öncelikli ihtiyaçları doğrultusunda, bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP) hazırlamak amacı ile yapılacak olan yüzeysel değerlendirmedir. 

              Kaba değerlendirme, Kaba Değerlendirme Formu ile yapılır.

              Kaba değerlendirme Formunda modülde bulunan tüm kazanımlar “Bildirimler” sütununa yazılmalıdır. 

              Kaba değerlendirme yapılırken bireyin kazanımı hangi derecede yaptığına değil yapıp yapmadığı ya da bilip bilmediğine bakılmalıdır. Bireyin sorulara ya da yönergelere doğru cevabı “+” , yanlış ya da eksik cevabı “-” olarak Kaba Değerlendirme Formunun Evet/Hayır sütununa işaretlenmelidir.

              Formda bulunan “Açıklamalar” sütununa ise bireyden tepki alınmadığı takdirde aileden alınan bilgiler, değerlendirme yapılırken farklı bir yönerge kullanıldıysa kullanılan yönerge hakkında açıklamalar yazılmalıdır.

              Değerlendirme yapılacak ortam bireye uygun şekilde (ses, ışık, masa vb.) düzenlenmelidir.

              Değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir. Ancak bireyin değerlendirme sürecinde kurallara uyması, göster denildiğinde göstermesi, söyle denildiğinde söylemesi, araçlara bakması, araçları dizmeye ve kaldırmaya yardım etmesi, çalışmaya uygun oturması ve uygun davranışlarda bulunması gibi olumlu davranışları pekiştirilmelidir.

              Değerlendirme süresince soru yönergeleri tutarlı bir şekilde verilmeli ve ses tonu pekiştirirken kullandığı ses tonundan ayırt edilmelidir.

 

Öğretim Öncesi Değerlendirme

  Kaba değerlendirme sonucunda bireyin BEP’ ine seçilen kazanımların öğretimine başlamadan önce hangi basamakta olduğunu belirlemek amacı ile yapılacak olan ayrıntılı değerlendirmedir.

  Öğretim amaçları; ölçülebilen, gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle değerlendirilmelidir.

  Ana yönergeler verilirken hangi yönlendirmeleri uygulayıcının sağlayacağı, değerlendirme yapılırken hangi kısıtlamaların etkili olduğu ve uygulanabilir araç-gereçler belirtilmelidir.


Beceri ya da kavram birey tarafından kazanılacak ya da gerçekleştirilecek adımlara ayrılır ve sıralanır. Bu adımlar bireyin yeteneğine dayalı olarak çok küçük ya da büyük olabilir (kavram ve beceri analizleri).

  Ele alınan beceri, kavram ya da disiplin alanına ilişkin konunun analizi yapılırken küçük alt basamaklara ayrılmalı, önce yapılandan sonra yapılana veya sonra yapılandan önce yapılana vb. hangi yöntemle yapılacağı belirtilmelidir.

  Her bildirimle ilgili farklı araç-gereçler hazırlanmalıdır.

  Çalışma sırasında uyulması gereken kurallar belirtilmelidir.

  Öğretilmesi planlanmış olan davranışların daha önceden öğrenilmiş olup olmadığını saptamak amacıyla hazırlanmalıdır. 

  Bildirim, ölçüt ve sorulardan oluşan bir form hazırlanmalıdır.

  Analizi yapılan becerinin ya da kavramın her basamağı ve varsa alt basamakları “Performans Kayıt Tablosu”nun “Bildirimler” bölümünü oluşturmalıdır.

  Bildirimler oluştuktan sonra ölçüt belirlenmelidir. Ölçüt, bildirimin asgari hangi düzeyde gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmelidir.

  Bildirimlerin belirlenen ölçüt düzeyinde gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemeye yönelik sorular ya da yönergeler hazırlanmalıdır.

  Değerlendirme yapılacak ortam bireye uygun şekilde (ses, ışık, masa vb.) düzenlenmelidir.

  Öğretmen veya uygulayıcı tarafından değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine tepki verilmemesi gerekmektedir. Ancak bireyin; değerlendirme sürecinde kurallara uyma, göster denildiğinde gösterme, söyle denildiğinde söyleme, araçlara bakma, araçları dizme ve kaldırmaya yardım, uygun oturma gibi olumlu davranışları öğretmen veya uygulayıcı tarafından pekiştirilmelidir. 

  Öğretmen veya uygulayıcı, değerlendirme süresince soru yönergelerini tutarlı bir şekilde vermeli ve ses tonunu pekiştirirken kullandığı ses tonundan ayırt etmelidir.

 

Öğretim Sürecini Değerlendirme

  Bireyin öğretim öncesi değerlendirmesi yapılan beceri, kavram ya da disiplinin hangi basamakta olduğunun belirlenip öğretime başladıktan sonra izlenecek yol ve her ders saati öğretiminin sonunda bireyde görülen gelişmelerin ayrıntılı değerlendirilmesidir.

Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosunda yer alan “Öğretim Sürecini Değerlendirme” sütununa uygulayıcı tarafından işaretlenir. 

  Bir aylık eğitim süresinin sonunda birey için Performans Kayıt Tablosu’nun alt kısmında yer alan “Aile Bilgilendirme” bölümüne, o ay içerisinde çalışılan kazanımın öğretimi ve kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulacaktır.

  Performans Kayıt Tablosu’nda kazanımların gerçekleşme süresine bağlı olarak birden fazla kazanım da gösterilebilir. Bir ay içerisinde öğretimi yapılan kazanımların tamamı, o aya ait Performans Kayıt Tablosu’nda gösterilecektir.

  Performans Değerlendirme Tablosu’nun bir nüshası ay sonunda imza karşılığı veliye teslim edilecektir. Formun aslı ise bireyin dosyasında saklanacaktır.

  Her aya ait Performans Kayıt Tablosu ile Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’nun bir nüshası, veli tarafından bir sonraki inceleme için RAM’a gelindiğinde teslim edilecektir.

 

Son Değerlendirme

  Kavram becerisine yönelik seçilen kazanımlar için Performans Kayıt Tablosunda yer alan öğretim süreci değerlendirme basamakları gerçekleştiği (“+” ya da “B” olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve araç-gereçlerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.

  Son Değerlendirme Formunun üst kısmına destek eğitimi verilen bireyin adı soyadı ve değerlendirmenin hangi tarihte yapıldığı yazılır.

  Beceri öğretimine yönelik seçilen kazanımlarda, öğretim sürecinin son ders saatinde yapılan değerlendirme, aynı zamanda bireyin beceriyi gerçekleştirip gerçekleştirmediğine yönelik yapılacak olan son değerlendirmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmasına gerek yoktur.

  Son Değerlendirme Formundaki “Bildirimler” başlığı altındaki sütuna; Performans Kayıt Tablosu’nda alınan bildirimlerin aynısı, “Sorular/Yönerge” sütununun altına ise Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan soru ve araç-gereçlerden farklı soru ve materyaller yazılacaktır.

Son değerlendirme yapılırken, bireyin kazanımı hangi derecede yaptığına değil yapıp yapmadığına ya da bilip bilmediğine bakılacaktır.

  Son değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir.

  Son değerlendirme sonucunda tüm alt basamaklar “+” ya da “B” olarak işaretlendiğinde kazanımın gerçekleştiğine, “-“ ya da “Sİ, MO veya FY” işaretlendiğinde ise kazanımın gerçekleşmediği ve öğretimin tekrar edilmesi gerektiğine karar verilir. 

  Yapılan Son Değerlendirme Formu bireyin dosyasında saklanacaktır.

 

Öğretim Sonu (Dönem Sonu) Değerlendirme

  Öğretim sonu (dönem sonu) değerlendirme, Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu ile yapılır.

  Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu; Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre içersinde kazandırılması amaçlanan kazanımlardan hangilerinin bağımsız olarak gerçekleştiği, hangilerinin öğretiminin başlanmasına rağmen gerçekleşmediği (öğretimine devam edilmesi gerektiği) ve hangi kazanımların öğretimine başlanmadığının gösterildiği ve gerekçelerinin yazıldığı formdur.

  Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’nun üst kısmına destek eğitimi verilen bireyin adı soyadı, yaşı, eğitsel tanısı, öğretimin başlangıç ve bitiş tarihi yazılır.

  Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’ndaki “Kazanımlar” başlığı altındaki sütuna; Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun birey için öğretim süresince kazandırılmasını hedeflediği (BEP’e alınan) kazanımlar maddeler hâlinde işlenir.

  Kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna; kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise “+”, sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) “-” olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya “+”  konur. 

1.                        Örnek “Heceleri okur.”  kazanımına birinci ayda başlanmış ve o ay içerisinde kazandırılmışsa birinci ayda ilgili kutucuğa “+” işareti konulur. 

2.                        Örnek  “Heceleri yazar.” kazanımına birinci ayda başlanmış ve iki aylık sürede kazandırılmışsa (birinci ve ikinci ayda çalışılmış ve ikinci ayda bitmiş ise) birinci aydaki ilgili kutucuğa “-” , ikinci aydaki ilgili kutucuğa “+” işareti konulur.

Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca belirlenen öğretim sürecinde kazandırılması hedeflenen (BEP’e alınan) kazanımlardan öğretimine hiç başlanamamış olan kazanım(lar) varsa gerekçeleri ile Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’ndaki RAM Bilgilendirme bölümüne ayrıntılı olarak yazılır.

1.                        Örnek: Süre yetersizliği nedeniyle “Tümceleri okur.” kazanımına başlanılamamıştır. 

2.                        Örnek:  Ön koşul kazanım olan “Eldesiz toplama işlemi yapar.” aşaması gerçekleşmediğinden  “Toplama işlemi yaparak problem çözer.” kazanımına geçilmemiştir. 

Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığına dair açıklamalar yapılacaktır.

1. Örnek: “Rakam yazar.” kazanımı ile ilgili öğretimde; kazanımla ilgili alt basamaklardan “Rakamları şekline ve yazılış yönlerine uygun olarak havada parmakla yazar.” ve “Rakamları şekline ve yazılış yönlerine uygun olarak sırada parmakla yazar.” basamaklarını bağımsız olarak yapabilmekte, “Rakamları şekline ve yazılış yönlerine uygun olarak çöp, fasulye vb. araçlarla yazar.” basamağını sözel ipucu ile yapabilmekte “Yazılı verilmiş rakamların üzerinden çizer.” ve “Kesik çizgilerle verilmiş rakamların üzerinden çizer.” basamaklarını fiziksel yardım ile yapabilmektedir. “Rakam yazar.”  kazanımı ile ilgili öğretime devam edilmesine gereksinim vardır.

  Öğretim süresi sonunda gerçekleştirilen kazanımlar hakkında “RAM Bilgilendirme” bölümüne ayrıca açıklama yapmaya gerek yoktur.

  Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu; öğretimi yapan uygulayıcı(lar) ve veli tarafından imzalanır. Öğretim süresi sonunda bireysel inceleme amacıyla rehberlik araştırma merkezine yeniden başvuru yapılırken Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu ve her aya ait Performans Kayıt Tablosu’nun bir nüshası veli tarafından RAM’a teslim edilir.

Ölçme ve değerlendirme için hazırlanan form örnekleri ekte sunulmuştur. Modüllere yönelik hazırlanan form örnekleri ve örneklerle ilgili gerekli açıklamalar her modülün içeriğinde yer alan “Ölçme ve Değerlendirme” bölümünde verilmiştir.

 

 


 

Ek- Ölçme ve Değerlendirme Form Örnekleri

 

KABA DEĞERLENDİRME FORMU

 

 

 

Kazanımlar

Evet/Hayır

Açıklamalar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26

 


 

 

        PERFORMANS KAYIT TABLOSU

 

Bireyin Adı Soyadı :

        Kazanım                    :                                                                                                                                                                                 Ait Olduğu Ay: 

 

BİLDİRİMLER

SORULAR/YÖNERGE

ÖĞRETİM SÜRECİNİ DEĞERLENDİRME

BİREYSEL

GRUP 

Ana Yönerge

 

 

 

+   -

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KISALTMALAR: B: BAĞIMSIZ Sİ: SÖZEL İPUCU MO: MODEL OLMA FY: FİZİKSEL YARDIM

 

AİLE BİLGİLENDİRME

 

 

AÇIKLAMALAR

1-  Form, öğretimi yapan öğretmen veya uygulayıcı tarafından doldurulacaktır.

2-  Formun bir nüshası ay sonunda imza karşılığı veliye teslim edilecektir. Formun aslı bireyin dosyasında saklanacaktır. 3- Formun sonunda aileye; yapılan çalışmalarla ilgili bilgilendirmeler yazılacaktır

4- Her ders saati sonrasında aileye yapılan çalışmalar ve evde yapılabilecek etkinlikler (tekrar) hakkında sözlü ya da yazılı bilgilendirme yapılmalıdır.

27

 


 

DÖNEM SONU BİREYSEL PERFORMANS DEĞERLENDİRME FORMU

Bireyin Adı Soyadı  :

Eğitimin Başlama Tarihi :          

Bireyin Yaşı :

Eğitimin Bitiş Tarihi         :

 

 

.

KAZANIMLAR

AYLAR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre içerisinde kazandırılması amaçlanan kazanımlar maddeler halinde forma işlenir Kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna; kazanım bir ay içinde sonlandırıldıysa (kazanım gerçekleşti ise) “+” olarak; sonraki aylarda devam ediyorsa  (kazanım gerçekleşmedi ise)  “-” olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya “+” konur.   

RAM BİLGİLENDİRME

 

                 …………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………

  

                                                                                Tarih

 

  

             

             

                   Veli                                                   Uygulayıcı                                          Uygulayıcı

              Adı Soyadı                                            Adı Soyad ı                                          Adı Soyadı

                   İmza                                                       İmza                                                    İmza                

 

  

28

 

SON DEĞERLENDİRME FORMU                

 

Bireyin Adı Soyadı:                                                                                                    Tarih:

 

BİLDİRİMLER

SORULAR/YÖNERGE

             ANA YÖNERGE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

                                                                                                                                               

Uygulayıcı

Adı Soyadı                                                                                                                                 İmza

 

 

 

AÇIKLAMALAR                                                                                                                                                                                 

1.  Form, öğretimi yapan uygulayıcı tarafından doldurulacaktır.              

2.  Formun aslı bireyin dosyasında saklanacaktır.

 

 

 

 

 

 

                                                                                 29

AİLE EĞİTİMİNİN PLANLANMASI VE AİLE İLE İŞ BİRLİĞİ

Bireyin eğitimi aile ortamında başlar, okulda ve çevrede devam eder. Ailenin en önemli görev ve sorumluluklarından biri, çocuklarının eğitimine en üst düzeyde katkı sağlamaktır. Ailelerin çocuklarına bilgi ve beceri öğretebilmeleri, ortaya çıkabilecek sorunlarla baş etmeleri, anne-baba-çocuk ilişkisini olumlu yönde geliştirebilmeleri, objektif değerlendirme yoluyla çocuğun potansiyelini ve sınırlılıklarını anlamaları için aile eğitimi önem kazanmaktadır. Ailelerin çocuklarının gelişimindeki sorumluluklarını yerine getirmeleri ve verilen eğitime yardımcı olmaları eğitimde hedeflenen davranışların kazandırılmasında oldukça gereklidir.  

Özel öğrenme güçlüğü olan bireyin okul, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde verilen eğitiminin ev ortamında da devam etmesi, eğitimde süreklilik ilkesi açısından gereklidir. Öğrenilen kavramların ve kazandırılan becerilerin genellenebilmesi için okul, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi ve aile tutumları arasında tutarlılık olmalıdır. 

Aile eğitimi planlanırken aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:

      Aileye özel öğrenme güçlüğünün tanımı, özellikleri,  bu bireylerde öğrenmenin nasıl gerçekleştiği ve öğrenmelerini etkileyen süreçler basit bir dille anlatılmalıdır. Özellikle bu durumun bireyin zekâsı ile ilgili bir problemden kaynaklanmadığı, öğrenmek için biraz daha fazla zaman ve çabaya ihtiyaç duyduğu belirtilmelidir. Ailenin çocuğunu anlaması, güçlüklerini kabul etmesi, beklentilerini çocuğunun özelliklerine göre düzenlemesi ve eğitim sürecine katılımlarının sağlanması çok önemlidir. Bu şekilde anne ve babalar hem kaygılanmaz hem de çocuklarına nasıl yardımcı olabilecekleri konusunda bilgi, beceri ve deneyim kazanmış olurlar. 

      Bireyin öğrenme sürecinde aile desteği çok önemlidir. Bu nedenle günlük yaşamda yapılacak bazı etkinliklerin bireyin temel kavramları anlamasına yardımcı olacağını bunun da okuldaki öğrenmesini kolaylaştıracağını aileye anlatmak ve model olarak göstermek gerekir. Örneğin, sofra düzeninde çatal ve kaşığın yerini düzenlerken sağ ve sol kavramlarının üzerinde durulması oryantasyon (yönelim) becerilerin gelişmesine yardımcı olur. Çocuğa organizasyon becerisi kazandırmak için ev ortamının, çalışma, yemek vb. zamanların düzenli olması gerektiği aileye nedenleri ile açıklanmalı gerekirse bununla ilgili takip çizelgeleri hazırlanmalıdır. Ayrıca ailedeki davranış kuralları birlikte belirlenmeli, kurallara uyulmadığında

30

 


oluşabilecek sonuçlar konuşulmalı, yaptırımlar bireyin yaşına uygun, yerinde ve tutarlı olmalıdır. 

      Bireyin çalışmasının sonucunda aldığı notlardan çok gösterdiği çabanın ödüllendirilmesi ve ilerleme hızına sabır gösterilmesi gerektiği de ailelere mutlaka anlatılmalıdır.

      Bireyin güçlü olduğu alanların belirlenmesi ve bunlarla ilgili okul dışında da etkinlikler yapılması için aileye rehberlik edilmelidir.

      Ailelere yönerge verirken aynı zamanda göz teması kurarak dikkat çekmeleri, kullanacakları yönergelerin kısa ve net olmasına özen göstermeleri konusunda bilgi verilmelidir.

      Aile eğitimi sürecinde aile üyeleri ile bireysel ve grup görüşmeleri yapılabilir.  Sosyal destek grupları oluşturulabilir. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖĞRENMEYE HAZIRLIK MODÜLÜ

 

MODÜLÜN AMACI

Öğrenmeye hazırlık becerilerini geliştirebilme

 

KAZANIMLAR

1.      Metinde istenen şekli bulur.

2.      Benzer şekilleri eşleştirir. 

3.      Farklı şekilleri ayırt eder. 

4.      Nesneleri duruş yönlerine göre eşleştirir. 

5.      Nesneleri duruş yönlerine göre gruplar.

6.      Sesin geldiği yönü bulur.

7.      Sesleri tanır.

8.      Aynı anda işitilen farklı seslerden birine odaklanır.

9.      Söyleniş sırasına göre yönergeleri uygular.

10.  Ritim tutar.

11.  Benzer sesler arasındaki farkı ayırt eder.

12.  Hecelerdeki ses sırasını ayırt eder.

13.  Sözcükleri doğru telaffuz eder.

14.  Dokunduğu nesneyi tanır.

15.  Duruma uygun vücut pozisyonu alır.

16.  Vücudundan gelen uyaranları algılar.

17.  Vücudundan gelen uyaranlara uygun tepki verir. 

18.  Yürütülen çalışma süresince dikkatini toplamaya özen gösterir.

19.  Konuşmayı dinlediğini uygun jest, mimik ve hareketlerle gösterir. 

20.  Yönergeleri istenen sürede uygular.

21.  Sorulan sorulara cevap verir.

22.  Sorular sorar.

23.  Bilgiyi gerektiğinde kullanır.

24.  Yapacağı çalışmayı planlar.

25.  Yaptığı çalışma planına uyar.

26.  Yaptığı çalışmanın, çalışma planına uygunluğunu kontrol eder.

27.  Başladığı çalışmayı tamamlar.

28.  Dinlediği veya okuduğu konuyla ilgili not tutar.

29.  Zamanını etkin kullanır. 

30.  Bağımsız çalışma alışkanlığı edinir.

31.  Olay, olgu ve durumları oluş sırasına göre sıralar. 

32.  Beden duruşuna göre yönleri ayırt eder.

33.  Yürüme ile koordinasyon sağlar.

34.  Yuvarlanma, takla atma, sürünmeyle koordinasyon sağlar.

35.  Kaldırma ve taşımalarla koordinasyon sağlar.

36.  Asılma ve sallanmalarla koordinasyon sağlar.

37.  El, göz koordinasyonu sağlar.

38.  Atma ve tutmalarla koordinasyon sağlar.

39.  El, parmak koordinasyonu sağlar.

 

MODÜLÜN SÜRESİ

Bu modülün süresi 300 ders saatidir. 

 

MODÜLÜN UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler gördüğü nesnenin şekli ve pozisyonunu algılamada güçlük çekebilir. Ses sembollerini, sayıları ve sözcükleri ters algılama (b-d, p-b, 3-ε,

6-9, ev-ve vb.) ses sembolü atlama ve ekleme gibi görsel ayrımlaştırma güçlüklerine yönelik verilen şekilleri (Sembol, sayı) metinde bulma, benzer ve farklı şekilleri bulma ve bunlar arasında ilişki kurma çalışmaları yaptırılmalıdır. Bu çalışmalarda bireyin ilgisine ve yaş düzeyine uygun şekiller (Okul öncesinde araba, çiçek, bebek, top vb.) kullanılmalıdır.  

 

2.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler nesnelerin pozisyonlarını (duruşlarını) algılamada güçlük çekerler. Bu nedenle nesneleri/şekilleri duruş yönüne göre eşleme ve gruplama, eğitim ortamı içinde yeri değiştirilen eşyanın adını söyleme, yukarı/aşağı/sağ/sol vb. konum bildiren yönergelerle istenen nesneleri bulma gibi çalışmalar yapılmalıdır.  

3.      Sesin geldiği yönü bulma çalışmalarında; ses çıkaran saklı bir nesnenin yönünü gösterme, sesin geldiği yöne bakma, gözler kapalıyken dinletilen sese doğru yönelme gibi çalışmalar yapılmalıdır. 

 

4.      Ses tanıma çalışmalarında dinletilen sesi uygun resimle eşleme, üç veya daha fazla ses arasından farklı olan sesi ayırt etme, ses kaynağından gelen sesi tanıma (Bireyden önce hayvan sesi, taşıt sesi, alet sesi daha sonra kâğıt hışırtısı, ıslık, el sürtme, kalem açma vb. sesleri tanıması istenebilir.), yüksek ses düzeyinden alçak ses düzeyine doğru giden ses, hece ve sözcükleri tekrar etme, ses kaynağının özelliklerini söyleme (Bireyden gözü kapalıyken metal bir kaba konmuş küçük nesneler pirinç, taş, para, boncuk gibi sallanır ve çıkan sesi tanıyarak nesnelerin niteliklerine ilişkin sorulara az-çok-sertyumuşak gibi cevap vermesi istenir.), ses ya da sembol ipuçları verilerek istenen sözcüğü bulma (E sesi ile başlayan bir sözcük söyle) çalışmaları yapılmalıdır.  

 

5.      Aynı anda işitilen farklı seslerden birine odaklanmada, figür-zemin ayrımını (televizyon seyrederken duyduğu telefon zili sesinin televizyondan mı yoksa bulundukları mekândan mı geldiğini ayırt edememe gibi) yapmakta güçlük yaşadıklarından dinlediği sesler arasından ön plandaki sesle, arka plandaki sesleri ayırt etme (Ön planda yüksek sesle konuşan bir kişinin sesi ile arka planda yer alan korna, kuş, pervane, uçak vb. sesini ayırt etme gibi) çalışmaları yapılmalıdır.

 

6.      İşitsel sıraya koyma becerilerinde güçlük yaşadıklarından ard arda söylenen mesajları sırasıyla yerine getiremeyebilirler. Söyleniş sırasına göre yönergeleri uygulamaya yönelik; birden fazla aşaması olan bir yönergenin tüm adımlarını yerine getirme, sesleri (el çırpma, dize vurma, masaya vurma, parmak şıklatma vb.) sırasına uygun taklit etme çalışmaları yapılmalıdır. 

 

7.      Ritim duygusunu geliştirmek için; ritmi dinleme, ritimle verilen hareketi taklit etme, temposu farklı ritimleri ayırt etme, kelimedeki hece sayısı kadar ritimle vuruş yapma ve farklı hareketlerden çıkan seslerle ritim tutma (Merdivenlerden hızlı ve yavaş çıkma, top sektirme gibi hareketin sesine uygun ritim tutma) çalışmaları yaptırılmalıdır. 

 

8.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler işitsel ayrımlaştırma ve fonolojik farkındalıkla (kelimeleri oluşturan sesleri tanımak ve ayırt etmek ) ilgili zorluk yaşarlar. Bu nedenle hem sesleri hem de ses sembollerini tanıma ve ayırt etme ile ilgili alıştırmalar yapılmalıdır. Bu çalışmalar kolaydan zora doğru yapılmalıdır. 

 

9.      Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler benzer sesler arasındaki farkı ayırt etmede (Sobasopa, bavul-davul, can-çan vb.) güçlük yaşadıklarından; söylenen sözcükler içinden istenen sesi bulma (Kız-kıs sözcüklerinin hangisinde “zzz” sesi duyuyorsun? vb.), farklı sözcükler içindeki benzer sesleri bulma (Seç-maç sözcüklerindeki benzer sesi söyle. vb.), sözcükler arasından farklı sesle başlayan sözcüğü bulma (Bil-dil-bin sözcüklerinden farklı sesle başlayanı söyle. vb.), sözcükler arasından farklı sesle biten sözcüğü bulma (Sat-küt-tok sözcüklerinden farklı sesle biteni söyle. vb.), ortak sesleri olan kelimeleri bulma,  aynı sesle biten ve/veya aynı sesle başlayan kelimeleri bulma ve ayırt etme, hedef ses birimi içeren kafiyeli sözcük üretme (Seç-geç, toz-buz ,bel-del, sel-kel vb.) çalışmaları yapılmalıdır. Bu çalışmalar ses sayısı artırılarak hece, sözcük ve tümce düzeyinde yapılabilir. 

 

10.  Hecelerdeki ses sırasını (Ev-ve, koç-çok, şeftali-feştali, kitap-kipat) karıştırdıklarından, söylenen sözcüğü seslerine ayırma (Kar sözcüğünü oluşturan sesleri sırayla söyle. vb.), sesleri birleştirerek sözcük oluşturma (tttt,  uuu, şşşş seslerini birleştirirsek hangi kelime oluşur söyle. vb.), aynı sözcüğün iki farklı söylenişinden doğru olanı bulma (Portakal-porkatal, otobüs-obotüs kelimelerinden doğru olanı söyle. vb.), verilen sözcükten istenen sesi değiştirerek yeni sözcük oluşturma (Süt kelimesinin ortadaki sesini (ü) değiştirerek yeni bir sözcük oluştur. vb.) gibi çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmalar ses sayısı arttırılarak hece, sözcük ve tümce düzeyinde yapılabilir.

 

11.  Fonolojik farkındalık çalışmaları, okuma yazma çalışmaları sırasında da yapılabilir. Okul öncesi dönemdeki bireylerle fonolojik farkındalık çalışmaları yapılırken ses sembollerinin bireylere gösterilmemesi ve bu çalışmalarda kullanılan kelimelerin az heceli, birey tarafından tanınması kolay nesnelere ait kelimeler olması önemlidir.

12.  Dokunma algısı deri ve parmaklar yoluyla bilginin alınmasıdır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler gözleri kapalıyken dokunma duyusu yardımı ile tanımlama yapmada güçlük yaşayabilirler. Dokunma algısını geliştirmeye yönelik olarak gözleri kapalıyken dokunduğu nesnenin adını söyleme, birbirinin aynı olan nesneleri dokunarak eşleştirme, farklı olan nesneleri dokunarak ayırt etme, avucuna yazılanları (Ses, şekil, sayı vb.) söyleme, dokunduğu farklı nesnelerin özelliklerini (yumuşak, ıslak, pürüzlü, köşeli, yuvarlak vb.) söyleme, boyutlarına ya da ağırlığına göre objeleri dizme, gözü kapalıyken vücudunun dokunulan kısımlarını söyleme tarzında çalışmalar yapılabilir. 

 

13.  Kinestetik algı beden hareketleri ve kas duyusu yoluyla elde edilir. Dokunsal algı ve kinestetik algı birbiriyle çok yakından ilişkilidir. Vücudun farklı kısımları tarafından alınan pozisyonların varlığı, kasın kasılması, gerilimi gevşemesinin bedence duyumsanması kinestetik algı örnekleridir. Kinestetik algıyı geliştirmeye yönelik kaba ve ince motor beceriyi destekleyen çalışmaların yanında, duruma uygun vücut pozisyonu alma için hızlı ve yavaş hareketleri taklit etme (Kelebek gibi dokunma, fil gibi yürüme, tavşan gibi koşma vb.), oyun hamuru ile harf ve şekil yapma, pandomim yolu ile çeşitli nesneleri, canlıları, meslekleri vb. canlandırma çalışmaları yapılmalıdır. Ayrıca  vücudundan gelen uyaranları algılama ve uyaranlara uygun tepki verme için farklı olaylar karşısında nasıl hissedeceği ve vücudunun nasıl tepki vereceğine ilişkin farkındalık geliştirme, bireyin yaşadığı olaylar karşısında kendini nasıl hissettiğini ve nasıl tepki verdiğini fark etme çalışmaları ve gevşeme egzersizleri yaptırılmalıdır. 

 

14.  Bireyin algıladığı uyarıcıya tepki göstermesi için dikkatini ona yöneltebilmesi gerekir. Yapılan bütün çalışmaların süresini aşamalı olarak artırmak dikkatini yoğunlaştırma süresinin artmasına yardımcı olabilir.  Ayrıca bunun yanında bireyin dikkatini yoğunlaştırmak amacıyla bireyin ilgisi ve becerileri doğrultusunda; yapboz, işitsel ve görsel hafıza oyunları, bireysel ve grup oyunları, labirentler, bulmaca, noktaları birleştirme çalışmaları yapılabilir. 

 

15.  Konuşmalarda konuşanın yüzüne bakma, sözünü kesmeden dinleme, dinlediğini uygun jest, mimik ve hareketlerle gösterme, konuşma boyunca dikkatini sürdürme, konuşan kişiye gerektiğinde sözel olmayan tepkiler (gülümseme, alkışlama vb.) gösterme çalışmaları yapılmalıdır. 

 

16.  Özel öğrenme güçlüğünde algısal bellek (görsel-işitsel-dokunsal), kısa süreli, uzun süreli ve işleyen bellek ile ilgili güçlükler yaşanabilir. Yönergeleri istenen sürede gerçekleştirmesi için söylenen sayı, kelime ve cümle dizisini, gösterilen hareketi tekrar etme, birçok nesne arasından saklanan, yeri değiştirilen ve ortama eklenen nesnenin adını söyleme, bir resme, olay kartına, nesnelere vb. kısa bir süre bakıp değişikliği söyleme çalışmaları yaptırılmalıdır. 

 

17.  “Bilgiyi gerektiğinde kullanır.” kazanımı çalışılırken yeni öğretilecek bilgileri gruplandırarak verme, daha önce bildiği ve kendisi için anlamlı olan bilgilerle eşleme, yakın geçmişi hatırlama, tekerleme, şiir ezberletme, öykü okuyup ilgili soruları yanıtlama, tekrar etme vb. çalışmalar yapılabilir. İşleyen bellek bir bilgiyi onunla işlem yapıncaya kadar akılda tutabilme becerisidir. Hem kısa hem de uzun süreli hafızanın ortaklaşa çalışmasını gerektiren bir bellek türüdür. İşleyen belleği geliştirmek için ardışık bilgilerin (gün, ay, ritmik sayma, alfabe vb.) düzden ve tersten tekrarını yaptırma, bireyin bulunduğu gelişim düzeyine uygun olarak zihinden problem çözme ve işlem yapmasını isteme (100’ den geriye 7’şerli sayma vb.), eşleme (haftanın günleri ile haftanın günlerinin sıra numarasını eşleştirme vb.) gibi çalışmalar yapılabilir. Bellek ile ilgili çalışmaları yaparken bireyin hangi duyusal algısının daha güçlü olduğunu belirlemek ve bunu hatırlamada yardımcı olarak kullanmaya dikkat edilmelidir. 

 

18.  Özel öğrenme güçlüğünde organize olamama bireyin akademik alandaki başarısını ve günlük yaşamını olumsuz olarak etkilemektedir. Organize olma becerilerinin kazandırılması için planlama aşamasında; bireyin yapacağı faaliyetleri, faaliyetlerin süresini ve başlama zamanını belirleme, yaptığı plana uyma, planı değerlendirme, başladığı bir çalışmayı (ödev, oyun, proje vb.) tamamlama, düzenli ve eksiksiz not alma (ödevlerini, anlatılanları, alışveriş listesi, telefon numaraları ve iletim mesajları vb.), bağımsız olarak çalışma, zamanı etkin kullanma çalışmaları yaptırılmalıdır.

19.  Organize olma becerilerini bireyin kazanıp kazanmadığının takip edilebilmesi bireyin okul ve ev ortamında sergilediği davranışlarının gözleme dayalı değerlendirildiği bir form (Ek-1) geliştirilebilir. Bu form, gün içerisinde bireyin dikkati, verilen bir işi tamamlama becerisi, davranışları, sosyal ilişkileri hakkında eğitimciye bilgi vermelidir. Bu uygulama davranış kontrolü kazandırma ve organize olma becerilerinin genellenmesinin izlenmesi açısından oldukça işlevseldir.  

 

20.  “Olay, olgu ve durumları oluş sırasına göre sıralar.” kazanımı için haftanın günleri, ayları, mevsimleri, sayıları, alfabeyi sırayla sayabilme, karışık verilen zaman ögelerini doğru sıralama,  verilen bir zaman diliminin öncesini ve sonrasını (Çarşambadan sonra hangi gün gelir, hazirandan önce hangi ay gelir gibi) söyleme, verilen bir öyküyü sırasıyla anlatma, karışık bir sırayla verilmiş resimli öykü kartlarını sıraya dizme, sıralı verilen bir sayı ya da harf dizisinde eksik olan harf ya da sayıyı bulma, üç veya daha fazla aşamalı verilen bir işi sırasına uygun yapma çalışmaları yapılmalıdır. 

 

21.  “Beden duruşuna göre yönleri ayırt eder.” kazanımı çalışılırken kendi bedeninde, kendi bedeninde çapraz olarak ve karşısındakinin bedeninde sağ-sol ayırt etme, mekânda yönelme ve pozisyon algılama, yön (doğu-batı, kuzey-güney)  kavramlarını ayırt etme çalışmaları yapılmalıdır. 

 

22.  Kaba motor becerilerini geliştirmeye yönelik yuvarlanma, takla atma, sürünme,  sek sek, yürüme (denge tahtası, çizgi üzerinde vb.), tırmanma, top atma, ip atlama, dans etme çalışmaları yapılmalıdır. 

 

23.  El göz koordinasyonunu geliştirmek için delikli yüzeylere uygun gereçleri takmaçıkarma, ipe boncuk, düğme, makarna vb. malzeme dizme, duran/hareketli nesneye sopayla vurma, belirlenen hedeflere nesne fırlatma (basket potası, kale, dart, bowling vb.), hareketli nesneyi tutma, kurallı kâğıt katlama ve kesme, kurallı boyama, sebzemeyve soyma vb. çalışmalar yapılmalıdır. 

 

24.  El parmak çalışmalarında parmakları açma-kapatma, başparmakları kendi ekseninde döndürme, başparmağı eldeki diğer parmaklara değdirme, bir zemin üzerine parmaklarını bastırma, iki parmak arasına nesne sıkıştırıp nesneyi düşürmeden eli aşağı yukarı hareket ettirme, kil, oyun hamuru vb. malzemeleri şekillendirme, klavye kullanma, piyano, ritim aletleri çalma, makasla kesme, elekle eleme gibi hareketleri taklit etme çalışmaları yapılmalıdır. 

 

25.  Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler öğrenmeyi öğrenme ve verimli ders çalışma açısından da sıkıntı yaşarlar. Bu nedenle bu becerileri geliştirmeye yönelik de çalışmaların yapılması gereklidir. Örneğin; öğrenme sürecini bireyin kendisinin gözden geçirmesi (Şu anda hangi konuyu öğreniyorum?, Eksiğim var mı?, Şu aşamada ne yapmam gerekiyor?, Bu konunun daha önceki konularla ilişkisi nedir? vb.) gerekir.

 

26.  “Öğrenmeye Hazırlık” modülüne ilişkin çalışmalar yapılırken açık anlatım, benzetim, mikro öğretim, aktif öğretim, bilgisayar destekli öğretim, gösteri, yaparak yaşayarak öğrenme, soru-cevap, model olma, oyun, drama, rol oynama,  tartışma, örnek olay incelemesi, problem çözme, gezi-gözlem yöntemleri kullanılmalıdır. 

 

27.  “Öğrenmeye Hazırlık” modülüne ilişkin çalışmalar yapılırken etkinlikler çok duyuya (görsel, işitsel, dokunsal, kinestetik) yönelik olarak planlanmalıdır.

 

28.  Etkinlikler sırasında ortam, az uyaranlı, sade ve bireyin dikkatini dağıtmayacak şekilde düzenlenmelidir. 

 

29.  Modüldeki etkinlikler sırasında bireyin kendi hatasını kendisinin bulmasına imkân sağlanmalı ve olumlu davranışları pekiştirilmelidir.

 

30.  “Öğrenmeye Hazırlık” modülü, görsel, işitsel, dokunsal algılama, dikkat ve bellek, organize olma, sıraya koyma, oryantasyon ve motor becerileri geliştirici çalışmalara yönelik planlandığından etkinlikler; bireyin öncelikli ihtiyaçlarına uygun olarak kolaydan zora doğru seçilmeli,  çalışmaya başlarken bireyin dikkatini toplamaya yönelik bir giriş yapılmalı, eğitim sırasında hangi konuların işleneceği bireye açıklanmalı ve etkinliklerin süresi bireyin özellikleri dikkate alınarak gerektiğinde kısa molalar verilecek şekilde planlanmalıdır. 

 

31.  Modülde yer alan kazanımların pekiştirilebilmesi açısından etkinliklerin sık sık tekrarlanması ve aile tarafından da uygulanmasına yönelik önlemler alınmalıdır. 

 

32.  Özel öğrenme güçlüğünde bireyler sıklıkla başarısızlık duygusu yaşadıklarından etkinlikler sırasında bireyin motivasyonunu ve ilgisini artırmak için birey cesaretlendirilmelidir. 

 

MODÜLÜN İÇERİĞİ

 

A. GÖRSEL ALGI 

1.      Görsel Ayrımlaştırma

2.      Görsel Figür-Zemin İlişkisi

3.      Uzaklık-Derinlik-Boyut Algısı

4.      Görsel Ardışıklık 

 

B. İŞİTSEL ALGI 

1.      İşitsel Ayrımlaştırma 

2.      İşitsel Figür-Zemin İlişkisi

3.      İşitsel Ardışıklık 

4.      Fonolojik Farkındalık

 

C. DOKUNSAL/KİNESTETİK ALGI

1.      Dokunsal Ayrımlaştırma

2.      Kinestetik Ayrımlaştırma

 

Ç. DİKKAT GELİŞTİRME

1.  Ayırt Etme-Gruplandırma 

2.  Dikkati Yoğunlaştırma

3.  Dikkati Sürdürme

4.  Dikkati Yeniden Toplama 

 

D. BELLEK GELİŞTİRME

1.        Görsel- İşitsel Bellek

2.        Kısa Süreli Bellek

3.        Uzun Süreli Bellek

4.        İşleyen Bellek

 

E. ORGANİZE OLMA  

1.      Plan Yapma

2.      Planlı Çalışma

3.      Bağımsız Çalışma

4.      Zamanı Etkin Kullanma

 

F. SIRAYA KOYMA 

 

G. YÖNELİM BECERİLERİ 

1.      Sağ  Sol Ayırt Etme

2.      Yön Bulma

 

Ğ. MOTOR BECERİLER

1.  Kaba Motor Beceriler

a.El Ayak Koordinasyonu

b. Denge

2.  İnce Motor Beceriler

a. El Parmak Koordinasyonu

b. El Göz Koordinasyonu MODÜLDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

 

“Öğrenmeye Hazırlık” modülünde ölçme ve değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

 

A. Kaba Değerlendirme

a.       Kaba Değerlendirme Formunda “Öğrenmeye Hazırlık” kazanımlarının değerlendirilmesinde bağımsız olarak yapılan beceriler (+), bağımsız olarak yapılamayan beceriler (-) olarak işaretlenmelidir. “Açıklama” bölümünde ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b.      Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve yardımda bulunulmamalıdır.

c.       Kaba değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır.

 

B. Öğretim Öncesi Değerlendirme

a.       Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosunda yer alan “Öğretim Öncesi Değerlendirme” sütununa işaretlenmelidir.

b.      Yapılan kaba değerlendirme sonucunda “Sesleri tanır.” kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır. 

c.       Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan “Sesleri tanır.” kazanımı alt basamaklara ayrılmıştır:

1.  Ses çıkaran saklanmış bir nesnenin yerini bulur. 

2.  Dinletilen (bilinen) hayvan sesinin, hangi hayvana ait olduğunu söyler. 

3.  Dinletilen taşıt sesinin hangi taşıta ait olduğunu söyler.

4.  İçine değişik malzeme konularak hazırlanmış ikisi aynı birisi farklı üç ses kutusundan farklı ses çıkaranı bulur. 

5.  Dinletilen doğa olayı ile ilgili bir sesin hangi doğa olayına ait olduğunu söyler. 

6.  İçine iki değişik malzeme konularak hazırlanmış dört ses kutusundan aynı sesi çıkaran kutuları eşleştirir.

7.  Dinletilen sesi, uygun resimle eşleştirir. 

ç. “Öğretim Öncesi Değerlendirme” sütununa “Sesleri tanır.” kazanımı ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadığına bakılır. Gerçekleştirdiği her bir basamak için (+) , gerçekleştiremediği basamaklar için (-) ifadeleri kullanılır.

 

B. Öğretim Sürecini Değerlendirme

a.   Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosunda yer alan “Öğretim Sürecini Değerlendirme” sütununa işaretlenir. 

b.  Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireye sesleri tanır kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c.   Her ders saatinin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı performans kayıt tablosuna işlenir.

ç.  Performans kayıt tablosunun sonunda yer alan “Aile Bilgilendirme” bölümüne, “Sesleri tanır.” kazanımının hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak olan tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulacaktır.

   

Ç. Son Değerlendirme

a.       Örnek alınan kazanım “sesleri tanıma” becerisi olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi, aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmamıştır.

b.      “Öğrenmeye Hazırlık” modülünde bulunan, hecelerdeki ses sırasını ayırt eder, yönergeleri istenen sürede uygular, sorulan sorulara cevap verir, sorular sorar vb. kazanımlar için ise Performans Kayıt Tablosunda öğretim süreci değerlendirme basamakları gerçekleştiği ( “+” ya da “B” olarak işaretlendiği ) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.

c.       Son değerlendirme sonucunda tüm alt basamaklar  “+” ya da “B” olarak işaretlendiğinde kazanımın gerçekleştiği, “-“ ya da “ Sİ, MO veya FY” işaretlendiğinde ise kazanımın gerçekleşmediği ve öğretimin tekrar edilmesi gerektiğine karar verilir. 

 

 

 

 

D. Öğretim Sonrası (Dönem Sonu) Değerlendirme

a.       Bireyin gelişimi, öğretim süreci değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenecektir.

b.      Dönem Sonu Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise “+” olarak işaretlenir. Kazanım sonraki aylarda da devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) “” olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya “+” konur. 

c.       Dönem sonunda öğretimi yapılamayan ve öğretimi tamamlanamayan kazanımlar da “Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu”na kaydedilecektir.

ç. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan gerçekleştirilemeyenler ya da öğretimi yapılamayan kazanımların gerekçeleri ayrıntılı olarak 1. Öğretime hiç başlanmadı ise gerekçeleri 2.Öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleşmedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacaktır.

 


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME FORM ÖRNEKLERİ

KABA DEĞERLENDİRME FORMU (ÖĞRENMEYE HAZIRLIK MODÜLÜ)

 

Adı Soyadı        :

Uygulama Tarihi :

Doğum Tarihi  :

 

 

A

ÖĞRENMEYE HAZIRLIK

 Evet/Hayır

Açıklamalar

1.

Metinde istenen şekli bulur.

+

 

2.

Benzer şekilleri eşleştirir.

+

 

3.

Farklı şekilleri ayırt eder.

+

 

4.

Nesneleri duruş yönlerine göre eşleştirir.

+

 

5.

Nesneleri duruş yönlerine göre gruplar.

+

 

6.

Sesin geldiği yönü bulur.

+

 

7.

Sesleri tanır.

-

 

8.

Aynı anda işitilen farklı seslerden birine odaklanır.

+

 

9.

Söyleniş sırasına göre yönergeleri uygular.

-

 

10.

Ritim tutar.

+

 

11.

Benzer sesler arasındaki farkı ayırt eder.

+

 

12.

Hecelerdeki ses sırasını ayırt eder.

-

 

13.

Sözcükleri doğru telaffuz eder.

-

 

14.

Dokunduğu nesneyi tanır.

+

 

15.

Duruma uygun vücut pozisyonu alır.

+

 

16.

Vücudundan gelen uyaranları algılar.

-

 

17.

Vücudundan gelen uyaranlara uygun tepki verir.

-

 

18.

Yürütülen çalışma süresince dikkatini toplamaya özen gösterir.

-

 

19.

Konuşmayı      dinlediğini       uygun jest,      mimik ve hareketlerle gösterir.

-

 

20.

Yönergeleri istenen sürede uygular.

-

 

21.

Sorulan sorulara cevap verir.

-

 

22.

Sorular sorar.

-

 

23.

Bilgiyi gerektiğinde kullanır.

-

 

24.

Yapacağı çalışmayı planlar.

-

 

25.

Yaptığı çalışma planına uyar.

-

 

26.

Yaptığı çalışmanın, çalışma planına uygunluğunu kontrol eder.

-

 

45

 

27.

Başladığı çalışmayı tamamlar.

-

 

28.

Dinlediği veya okuduğu konuyla ilgili not tutar.

-

 

29.

Zamanını etkin kullanır.

-

 

30.

Bağımsız çalışma alışkanlığı edinir.

-

 

31.

Olay, olgu ve durumları oluş sırasına göre sıralar.

-

 

32.

Beden duruşuna göre yönleri ayırt eder.

-

 

33.

Yürüme ile koordinasyon sağlar.

+

 

34.

Yuvarlanma, takla atma, sürünmeyle koordinasyon sağlar.

+

 

35.

Kaldırma ve taşımalarla koordinasyon sağlar.

+

 

36.

Asılma ve sallanmalarla koordinasyon sağlar.

+

 

37.

El, göz koordinasyonu sağlar.

+

 

38.

Atma ve tutmalarla koordinasyon sağlar.

+

 

39.

El, parmak koordinasyonu sağlar.

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                               46


Bireyin Adı Soyadı:                                                               PERFORMANS KAYIT TABLOSU                                                           

Kazanım: Sesleri tanır.                                                                                                                                                                                                                       Ait Olduğu Ay: 

 

BİLDİRİMLER

SORULAR/YÖNERGE

 

 

 

 

ÖĞRETİM SÜRECİNİ DEĞERLENDİRME

 

 

 

 

ANA YÖNERGE

 

 

 

 

BİREYSEL

 

GRUP

 

 

 

 

1.Ses çıkaran, saklanmış bir nesnenin yerini bulur.

¾

1.Gözlerin kapalıyken müzik kutusunu saklayacağım, gözlerini kapat. ( Müzik kutusu saklanır. ) Şimdi gözlerini aç. Müzik kutusunun yerini bul.

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

 

 

 

 

 

 

 

 

a.Eğitimcinin masasının çekmecesine saklanan müzik kutusu

 

 

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b.Dolabın içine saklanan müzik kutusu

 

 

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c.Sıranın gözüne saklanan müzik kutusu

 

 

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç.Çantanın içine saklanan müzik kutusu

 

 

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.Dinletilen (bilinen) hayvan sesinin, hangi hayvana ait olduğunu söyler.

 

 

 

¾

 

2.Sana dinleteceğim sesin hangi hayvana ait olduğunu söyle.

 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a.Köpek

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b.Kedi

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c.Kuş

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç.Horoz

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

47

 

3.Dinletilen taşıt sesinin hangi taşıta ait olduğunu söyler.

¾

3.Sana dinleteceğim sesin hangi taşıta ait olduğunu söyle.

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a.Tren sesi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b.Helikopter sesi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c.Ambulans sesi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ç.Vapur sesi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.İçine değişik malzeme konularak hazırlanmış ikisi aynı, biri farklı olan üç ses kutusundan farklı ses çıkaranı bulur.

¾

4.Önündeki kutuları salla. Farklı ses çıkaranı göster. 

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a.İçinde fasulye olan iki kutu-içinde ataç olan bir kutu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b.İçinde boncuk olan iki kutu-içinde pirinç olan bir kutu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c.İçinde nohut olan iki kutu-içinde toprak olan bir kutu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

ç.İçinde makarna olan iki kutu-içinde kum olan bir kutu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

AÇIKLAMALAR

1. Form,ilgili ay içerisinde öğretimi gerçekleştiren öğretmen veya uygulayıcı tarafından doldurulacaktır.

2. Formun bir nüshası ay sonunda imza karşılığı veliye teslim edilecektir. Formun aslı bireyin dosyasında saklanacaktır.

3. Her ders saati sonrasında aileye yapılan çalışmalar ve evde yapılabilecek etkinlikler (tekrar) hakkında sözlü ya da yazılı bilgilendirme yapılmalıdır.

4.Formda ilgili ay içerisinde bireyle gerçekleştirilen bütün öğretim etkinliklerinde gelinen düzey, veli öğretmen ve uygulayıcı iş birliğinin katkılarının gözden geçirilmesi, öğretim sürecinde eksik kalan noktalar bir sonraki ayın çalışma içeriği ve izlenecek yol hakkında bilgilendirmeler yer almalıdır.

AİLENİN BİLGİLENDİRMESİ: Bu ay içerisinde çocuğunuzla sesleri tanıma üzerinde eğitim verilmiştir. 6 ders saati sonucunda çocuğunuz ses çıkaran, saklanmış bir nesnenin yerini bulur, dinletilen (bilinen) hayvan sesinin, hangi hayvana ait olduğunu, dinletilen taşıt sesinin hangi taşıta ait olduğunu söyleyebilmektedir. İçine değişik malzeme konularak hazırlanmış ikisi aynı, biri farklı olan üç ses kutusundan farklı ses çıkaranı bulma becerisini henüz bağımsız olarak gerçekleştirememektedir. Sizde evde çalışırken çocuğunuzla farklı malzemelerle sesleri tanıma çalışması yaparsanız kazandırdığımız becerinin genellemesinde daha başarılı olabiliriz. 

 

 

                                                                                                                                48


DÖNEM SONU BİREYSEL PERFORMANS DEĞERLENDİRME FORMU

 

Bireyin Adı Soyadı  :

Eğitimin Başlama Tarihi : 

Bireyin Yaşı :

Eğitimin Bitiş Tarihi        : 

 

 

 

KAZANIMLAR

AYLAR

7.Sesleri tanır.

-

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9.Aynı anda işitilen farklı seslerden birine odaklanır.

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12.Hecelerdeki ses sırasını ayırt eder

 

 

 

-

+

 

 

 

 

 

 

 

13.Sözcükleri doğru telaffuz eder.

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

16.Vücudundan gelen uyaranları algılar.

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

17.Vücudundan gelen uyaranlara uygun tepki verir. 

 

 

 

 

 

 

 

-

+

 

 

 

18.Yürütülen çalışma süresince dikkatini toplamaya özen gösterir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+

 

 

19.Konuşmayı dinlediğini uygun jest, mimik ve hareketlerle gösterir. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

+

20.Yönergeleri istenen sürede uygular.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21.Sorulan sorulara cevap verir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

22.Sorular sorar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

23.Bilgiyi gerektiğinde kullanır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

24.Yapacağı çalışmayı planlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

25.Yaptığı çalışma planına uyar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26.Yaptığı çalışmanın, çalışma planına uygunluğunu kontrol eder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27.Başladığı çalışmayı tamamlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

28.Dinlediği veya okuduğu konuyla ilgili not tutar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

29.Zamanını etkin kullanır. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

30.Bağımsız çalışma alışkanlığı edinir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

31.Olay, olgu ve durumları oluş sırasına göre sıralar. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

32.Beden duruşuna göre yönleri ayırt eder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre içerisinde kazandırılması amaçlanan kazanımlar maddeler hâlinde forma işlenir. Kazanıma hangi ay içerisinde başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna; kazanım bir ay içinde sonlandırıldıysa (kazanım gerçekleşti ise) “+” olarak; sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) “-” olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya “+” konur. 

 

RAM BİLGİLENDİRME

 

           Bireyselleştirilmiş eğitim planı süresi bitmiş olduğundan 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 32. kazanımların öğretimine başlanılmamıştır.

 

             

                                                                                Tarih

              

 

 

 

                                     Veli                                              Uygulayıcı                                      Uygulayıcı

 

                             Adı Soyadı                                         Adı Soyadı                                      Adı Soyadı

 

                                    İmza                                                   İmza                                                İmza

49

 

                                                              

SON DEĞERLENDİRME FORMU

Bireyin Adı Soyadı:                                                                                                                  Tarih:

Kazanım : Sesleri tanır.

BİLDİRİMLER

SORULAR/YÖNERGE

ANA YÖNERGE

 

1.Ses çıkaran, saklanmış bir nesnenin yerini bulur.

¾

1.Gözlerin kapalıyken cep telefonunu saklayacağım, gözlerini kapat. ( Cep telefonu saklanır. ) Şimdi gözlerini aç.

Cep telefonun yerini bul.

 

a.Eğitimcinin masasının çekmecesine saklanan cep telefonu

+

b.Dolabın içine saklanan cep telefonu

+

c.Sıranın gözüne saklanan cep telefonu

+

ç.Çantanın içine saklanan cep telefonu

+

 

 

2.Dinletilen (bilinen) hayvan sesinin, hangi hayvana ait olduğunu söyler.

¾

2.Sana dinleteceğim sesin hangi hayvana ait olduğunu söyle.

 

a.At

+

b.Kuzu

+

c.Kurbağa

+

ç.İnek

+

3.Dinletilen taşıt sesinin hangi taşıta ait olduğunu söyler.

¾

3.Sana dinleteceğim sesin hangi taşıta ait olduğunu söyle.

 

a.İtfaiye sesi

+

b.Kamyon sesi