7. Sınıf Fiiller ve Fiil Kipleri Konu Anlatımı ve Çalışma Kağıdı

7. Sınıf Fiiller ve Fiil Kipleri Konu Anlatımı ve Çalışma Kağıdı dosyası 14-04-2018 tarihinde İlköğretim-7 kategorisinin.
Açıklama 7. Sınıf Fiiller ve Fiil Kipleri Konu Anlatımı ve Çalışma Kağıdı
Kategori 7. Sınıf Türkçe
Gönderen abakar
Eklenme Tarihi 14-04-2018
Boyut 267.43 K
İndirme 335

Dosyayı İndir

Dosyaya puan ver
3.1 / 5 (toplam 24 oy)

      

 

 

 

 

   FİİL VE FİİL KİPLERİ

  FİİL: Varlıkların yaptıkları işleri, eylemleri, zaman ve kişiye bağlayarak anlatan kelimelere FİİL denir.

  

Pratik olarak ismi fiilden ayırmak için –me, -ma olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek mastar ekini kullanırız. Eğer bir kelimenin sonuna –ma ,-me olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek mastar ekini getirebiliyorsak o kelime fiil demektir. Getiremiyorsak o kelime isim soylu bir kelimedir.


*Geldi--------- gelmedi , gelmek
*Oturmuş------ oturmamış, oturmak
*Söylüyorum---------- söylemiyorum, söylemek

  • Görüldüğü gibi yukarıdaki kelimelere –ma,-me ve –mak,-mek getirebilmekteyiz. Öyleyse bu kelimeler fiildir.


*Kitap--------- kitapma,  kitapmak

*Göz-----------gözme, gözmek


  • Yukarıdaki ‘kitap’ ve”göz” sözcüklerine ise bu ekleri getiremiyoruz. Öyleyse bu kelimeler isimdir.

 

 Fiil olan sözcükte üç temel öğe vardır. 1. Eylem 2. Zaman 3. Kişi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇALIŞMA KÂĞIDI

 

 

           Çiçekçi Hasan, bu yılki ürünü çuvallara doldurarak pazarda satacaktır. Aşağıdaki metni okuyarak ona yardımcı olur musun?

 

BİR ÇİÇEK VARDI

 

Bir çiçek vardı,

Güzel,

Kokulu,

Büyülü,

Yaşıyordu topraktan aldığı gıdayla,

Uzuyordu damarlarına giden kanla.

Boyu aşınca bulutları,

Komşu olunca yıldızlara,

Kendini güneşe akraba sandı.

Baktı aşağılara,

Beslendiği toprağından utandı.

Çekti köklerini,

Kirden, tozdan, çamurdan kurtardı.

Bıraktı kendini rüzgârlara.

Yağmurlarda ıslandı,

Sonra üşüdü birden,

Yaprakları dağıldı.

Isınmak istedi,

Yaklaştığı güneşten yandı.

....

                                                                           Kâmil Ozay

                                                                          (Yaralı Bahar)

 

 

 

 

İsim köklerini yazınız.                                Fiil köklerini yazınız.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FİİLLERDE KİP

 

 

     G e l      -  i y o r      -  u m

     Eylem  +   zaman    +   kişi   

 

Bu örnekte olduğu gibi her fiilde “eylem, zaman, şahıs” olmak üzere üç kavram vardır. Yani fiiller eylemleri zamana ve şahsa bağlı olarak anlatır.

 

Fiillerdeki bu üç kavramın bileşkesine “kip” denir.

 .

FİİLLERDE KİP:

Fiillerin bir eylemi, oluşu zaman ya da dilek anlamlarından biriyle ilgili olarak bildirmek üzere girdikleri biçimlere kip denir. Fiil kipleri iki grupta incelenir:

        

 

 

 

Dersimiz.Com “Kaliteli ve Seçkin Eğitime Kaynak”

 

HABER KİPLERİ:

    

          1. tekil kişi:

Zaman eklerinin hepsine birden haber kipleri denir.   2.tekil kişi:

          3.tekil kişi:

Haber kipleri şunlardır: 

          1.çoğul kişi:

          2. çoğul kişi:

1)Öğrenilen(duyulan) (miş’li) Geçmiş Zaman:    3.çoğul kişi:

 

 

Fiillere –miş ,-mış, -muş,-müş ekleri getirilerek sağlanır. Bu eylemler daha çok başkasından duyulma, aktarılma anlamı taşırlar. Bazen de farkında olmadan yapılma bildirir.

 

*Evleri yanmış.(başkasından duyma)    

*Seni sormuşlar. (başkasından duyma)

*Aaa ! çorabım kaçmış. (sonradan farkına varma)

*Mutfakta elimi kesmişim. (sonradan farkında olma)

*Bu solmuş elbiseleri giymemelisin.(sıfat fiil eki)

 

 

 

 

 

 

2)Görülen (di’li) Geçmiş Zaman:

 

Eylemlere “dı, di, du, dü, tı, ti, tu, tü” ekleri getirilerek yapılır. Anlatan kişi harekete bizzat

tanık olmuştur, eylemi görmüştür.

 

*Evleri yandı.

*Hep birlikte geziye gittik.

*Sınavı kazanabileceğini söyledi.

*Kalbim Ege’de kaldı.

*Beraber yürüdük bu sahillerde.

*Burada her zaman tanıdık insanlara rastlayabilirsiniz.(sıfat-fiil eki)

 

 

 

3)Şimdiki Zaman (-yor):

 

Eyleme –yor eki getirilerek yapılır. Eylem ile anlatış aynı zamanda gerçekleşir.

 

*Ders çalışıyorum.

*Ne diyor?

*Çocuklar yine kavga ediyor.

 

 

Not: -makta,-mekte eki de fiile şimdiki zaman anlamı katar.

 

*Bir soğuk yatakta büzülmekteyim.

*Lütfen sessiz olun şu an ders çalışmaktayım

.

 

 

4)Geniş Zaman (–r, -ar, -er):

 

 

 

Eylemlere –r, -ar, -er ekleri getirilerek yapılır.

 

*Senden sana sığınırım.

*Her sabah yürürüm.

*Bu yolun sonu nereye çıkar?

*Hep böyle güler yüzlü müsün? (sıfat-fiil eki)

 

 

 

Not: Geniş zamanın olumsuzu –mez, -maz’dır. Ancak 1.tekil ve 1.çoğul çekimlerde –me ,-ma

şeklini alır.

 

 

 

*Gelmezsiniz ___ gelirsin

*gelmem____gelirim

 

 

 

 

 

5)Gelecek Zaman (–ecek , -acak):

 

 

Eylemlere –ecek , -acak eki getirilerek yapılır.

 

 

*Sana olan aşkımı haykıracağım.

*Gelecek de bir gün gelecek.

*Mektuba yazacak sözüm kalmadı. (sıfat)

*Okuyacak da adam olacak.

*Açacak nerede? (kalıcı isim)

 

DİLEK KİPLERİ

 

 

B-DİLEK KİPLERİ: Fiilin gerçekleşmesini ya da gerçekleşmemesini dilek, istek,gereklilik veya emir kavramları içerisinde veren kiplerdir.Bunlar haber kipleri gibi belirli bir zaman anlamı taşımazlar.

 

Dilek kipleri 4 grupta incelenir:

 

 

1)Dilek-şart kipi (-se, -sa) :

 

 

Fiillerin kök ya da gövdelerine –se ,-sa eki getirilerek yapılır.

 

Sor - sa - m

Sor - sa - n

Sor - sa

Sor - sa - k

Sor- sa - nız

Sor - sa – lar

 

 

Dilek- şart kipi cümleye bazen ‘şart(koşul)’ anlamı katarken bazen de ‘dilek’ anlamı katar.

 

 

 

 

"Şu işler bir bitse de rahatlasak." cümlesinde dilek,

 

"Balkona çıksa beni görecekti." cümlesinde koşul anlamı verir.

 

*Ah şu sınavı bir kazansam!

*Sana olan duygularımı açıkça bir söyleyebilsem!

*Çalışırsan kazanırsın.

*Yaramazlık yaparsan bir daha seni getirmem.

*Babam gelirse gideceğiz

 *Okusa da babası gibi, adam olsa.

 

 

 

 

 

2)İstek kipi  (–e, -a, -ayım, -eyim, -alım, -elim) :

 

 

Fiil kök ya da gövdelerine –e, -a, -ayım, -eyim, -alım, -elim getirilerek yapılır.

 

 

Sev - e - y - im (-eyim)

Sev - e - sin

Sev - e

Sev - e - lim

Sev - e - siniz

Sev - e – ler

 

Bunlardan en çok birinci tekil ve birinci çoğul şahıslar kullanılır.

 

"Sizinle sonra görüşelim."

"Ben de sizinle geleyim."  cümlelerinde bu kipi görüyoruz.

 

 

*Sana duyduklarımı anlatayım

*Seninle yine görüşelim.

*Bunu böyle bilesin.

 *Şimdi affını yazayım.

 *İstirhamım kabul olunmazsa, kendi başımın kesilmesini isteyeyim.

 

 

3)Gereklilik Kipi (-meli, -malı):

 

 

Fiil kök ya da gövdelerine –meli,-malı getirilerek oluşturulur. Eylemin yapılması gerektiğini anlatan kiptir.

 

 

Al - malı - y - ım

Al - malı - sın

Al - malı

Al - malı - y - ız

Al - malı - sınız

Al - malı – lar

Gereklilik kipi bazen cümleye ihtimal anlamı katar.

 

"Soruları bir saatte çözmeliyiz."   cümlesine gereklilik anlamı katan kip,

"Soruları şimdiye kadar çözmüş olmalı."  cümlesine ihtimal anlamı katmıştır.

*Bu deneme sınavında birinci olmalıyım.

*Bu sorunun bir çözüm yolu olmalı.

*Şimdiye eve varmış olmalı. (olasılık, ihtimal)

*Haftada bir kitap okumalıyım

*Kestikten sonra affımı istirham etmelisin.

 


4)Emir Kipi:

 

 

 Eylemin gösterdiği hareketin emir biçiminde yapılması gerektiğini ifade eder.

 

 

   Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur.

 

Emir kipinin çekimi kişi ekleri ile yapılır.

 

1. tekil kişi ......

2. tekil kişi Koş

3. tekil kişi Koş - sun

1. çoğul kişi ........

2. çoğul kişi Koş - un (koş - unuz)

3. çoğul kişi Koş – sunlar

 

 

Görüldüğü gibi emir kipinin birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarında çekimi yoktur.

 

"Bu soruları hemen çöz."

"Gelin de yaptığınıza bir bakın."cümlelerinde altı çizili fiiller emir kipiyle çekimlenmiştir.


*Söyle yanıma gelsin.(3.tekil kişi emir eki)
*İçeri buyrunuz. (2.tekil kişi emir eki)
*Lütfen işlerinizi iyi yapınız. (2.çoğul kişi emir eki)
*Çeneni kapa. (2.tekil kişi emir eki)
*Beni beklesinler (3.çoğul kişi emir eki)

 

 

 


Not: Emir ekleri ile şahıs eklerini birbiri ile karıştırmamak gerekir. Şahıs ekleri hiçbir zaman fiilin üzerine direkt olarak gelmez; ancak bir kip ekinden sonra gelebilir. Emir ekleri ise fiilin üzerine direkt olarak gelir.
 

 

 

*Geliyorsun ,gitmelisin (şahıs eki)


*Gelsin ,gitsin (emir eki)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fiil

 

 

 

FİİLLERİN OLUMLU, OLUMSUZ VE SORU ŞEKİLLERİ

 

Fiil Çekimlerinde Olumsuzluk

Fiillerin olumlusu olduğu gibi olumsuzu da vardır. Fiillerin olumsuz biçimleri, kip eklerinden önce "-ma, -me" olumsuzluk ekinin getirilmesiyle yapılır.

Ara - dı - m

Bil - miş - sin

Bak - acak

Koş - malı - y - ım

ara - ma - dı - m

bil - me - miş - sin

bak - ma - y - acak

koş - ma - malı - y - ım

Not: Fiillerin olumsuz çekiminde geniş zaman farklı özellik gösterir.

Geniş zaman çekiminde olumsuzluk eki, kaynaşmış olarak karşımıza çıkar.

Gül - er - im

Gül - er - sin

Gül - er

Gül - er - iz

Gül - er - sin - iz

Gül - er - ler

gül - me - m

gül - mez - sin

gül - mez

gül - me - y - iz

gül - mez - siniz

gül - mez - ler

 

Çekimlerinde Soru

Fiil çekiminin soru şekli "mı, mi" soru eki ile yapılır.

Fiil çekiminde "mi", bazen kip ekiyle kişi eki arasında, bazen kişi ekinden sonra gelir.

bildin

bilmişiz

biliyorsun

bilmeliyim

bilsek

bileyim

bildin mi?

bilmiş miyiz?

biliyor musun?

bilmeli miyim?

bilsek mi?

bileyim mi?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dersimiz.Com “Kaliteli ve Seçkin Eğitime Kaynak”

 

 

 

KIZAMIK AĞIDI

 

Gamlı türkümle tepeden aşağı bıraktım,

Bıraktım kendimi, düşesiye ölesiye.

Bu acıdan sonra nasıl doğacaktım

Nasıl dönecektim aynı köye?

 

İniyor ve kar altında örtüyordum,

Bu çocukları, bu habersiz çocukları,

Görmediniz anlatamam, ürperiyorum

Bir şey demek için açılmıştı dudakları.

Ah, ben bir gün tepelerden, tepelerden,

Varıp önünüze, dikilip duracağım.

Aydınlardan, hekimlerden, öğretmenlerden,

Bir gün soracağım, bu çocukları soracağım.

 

                                                CEYHUN ATUF KANSU

 

1.Yukarıdaki şiirde bulunan fiillerin altını çiziniz.

 

2.Bu fiillerin basit zamanlı mı, birleşik zamanlı mı olduklarını yazınız.

 

 

 

 

 

 

 

3.Yine aynı şiirden olumsuz fiiller bularak, onların olumlu şekillerini yazınız.

 

 

 

 

4.”Bıraktım” fiilindeki zaman ve şahıs eklerini gösteriniz.

 

 

 

 

5.”Soracağım” fiilinin olumsuzunun soru şeklini söyleyiniz.

 

 

  • Oku-mak fiilini tüm şahıs çekimlerine göre uygun yere yazınız.

 

 

GÖRÜLEN GEÇMİŞ ZAMAN

ÖĞRENİLEN GEÇMİŞ ZAMAN

ŞİMDİKİ ZAMAN

GELECEK ZAMAN

GENİŞ ZAMAN

OLUMLU

ŞEKLİ

Okudum

Okumuşum

Okuyorum

Okuyacağım

Okurum

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OLUMSUZ

ŞEKLİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OLUMLU

SORU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OLUMSUZ SORU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Oku-mak fiilini tüm şahıs çekimlerine göre uygun yere yazınız.

 

 

İSTEK KİPİ

DİLEK-ŞART KİPİ

GEREKLİLİK KİPİ

EMİR KİPİ

OLUMLU

ŞEKLİ

Okuyayım

Okusam

Okumalıyım

---

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OLUMSUZ

ŞEKLİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

OLUMLU

SORU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

1