3.sınıf yapım ekleri, sözcükte yapı konu anlatımı ve etkinlikleri

3.sınıf yapım ekleri, sözcükte yapı konu anlatımı ve etkinlikleri dosyası 10-02-2018 tarihinde İlköğretim-3 kategorisinin.
Açıklama 3.sınıf yapım ekleri, sözcükte yapı konu anlatımı ve etkinlikleri
Kategori 3. Sınıf Dil ve Anlatım
Gönderen emrat2
Eklenme Tarihi 10-02-2018
Boyut 72.58 K
İndirme 67

Dosyayı İndir

Dosyaya puan ver
1.4 / 5 (toplam 5 oy)

 SAKARYA / ADAPAZARI  AHMET AKKOÇ İLKÖĞRETİM OKULU

KELİME TÜRETME

 

  1. KÖK VE EK NEDİR?

Tüm anlamlı kelimelerin en küçük anlamlı parçasına kök deriz.   Kelimenin kökü demek anlamlı en küçük parçası demektir.

Örnek:

Kelime   kök   ek

Dedemiz dede - miz

Kardeşleri kardeş - leri

Köye  köy - e

Gitti  git  - ti

Gözlük  göz - lük

Kahveyi kahve - yi

Küskün küs - kün

Kömürlük kömür - lük

 

Ekler kelimenin köküne eklenir. Bazı ekler kelimenin anlamını değiştirir. Bazıları kelimenin anlamını değiştirmez. Bu yüzden ekler ikiye ayrılır:

 Çekim ekleri,  yapım ekleri

 

  1. Çekim Ekleri

Bu ekler kelimenin anlamını değiştirmez. Kelimenin cümle içinde kullanımına yardımcı olur.

 

Örnek:

Kelime   kök   ek

Annem  anne  -  m    (Anlam değişmedi)

Yengeme yenge - me   

Yazıyor yaz -  ıyor

Gidecekler git -  ecekler

Kaleminiz kalem - iniz

 

  1. Yapım Ekleri

Bu ekler kelimenin anlamını değiştirir.  Yeni kelimeler meydana getirir.  Bu ekler “-cı, -ci, -li, -lik, -siz,     -gı,” ekleridir.

 

Örnek:

Kök   Ek   Yeni Kelime  

sil  - gi -- silgi

çiçek - lik -- çiçeklik 

sabun - cu -- sabuncu

odun  - luk -- odunluk

tat  -  sız -- tatsız

söz  -  -- sözlü

 

Şeker kelimesini inceleyelim.

  •      Şeker, içine şeker katılarak yapılmış lokum, akide, çikolata vb. tatlı yiyeceklerin genel adıdır.
  •      Şekerci, şeker ve şekerleme yapan veya satan kimsedir.
  •      Şekerlik, içine şeker konulan kaptır.
  •      Şekerli, içinde şeker bulunan.
  •      Şekersiz ise şekeri olmayan demektir.

 

 

 

KELİMENİN YAPISI

 Kelimeler, üç değişik yapıda bulunur. Basit, türemiş ve birleşik kelime olabilirler.

  1. BASİT KELİME

Ek almamış veya çekim eki almış kelimelerdir. Yani anlamı değişmemiş kelimedir.

Örnek:

 Ders   sınıf (ek almamış)

 Bahçe   kapı

Konuşuyor   kitaplar (ek almış anlamı aynı)

 Kaleminiz  çiçeği

 Okulda   saksı

 Masadan  duvarı

 

  1. TÜREMİŞ KELİME

Yapım ekleri alarak anlamı değişen kelimelerdir.

Örnek:

 Kök   Ek   Yeni Kelime

Balık - çı -- balıkçı

Göz -  lük -- gözlük

Kulak - lık -- kulaklık

Duvar -  --  duvarcı 

 Bil  - gi --  bilgi

 Bil -  gin -- bilgin

 Soy -  gun  -- soygun

 

  1. BİRLEŞİK KELİME

İki veya daha çok kelimenin yan yana gelerek yeni bir kelime oluşmasıdır.

Kelime  Kelime   Yeni Kelime

Kara  - göz - karagöz

Gece  - kondu - gecekondu

Afyon  -    kara -    hisar  - Afyonkarahisar

Ada  - Pazar - Adapazarı

Ak -  deniz - Akdeniz

Ayak  -  kap - ayakkabı

Anne - anne - anneanne

 

  •      Aşağıdaki sözcüklerin kök ve eklerini gösteriniz.

sözcük

kök

yapım eki

çekim eki

boyacılar

boya

-cı

-lar

elmalı

 

 

 

karıştırmak

 

 

 

arıcılık

 

 

 

öğrenmişlerdi

 

 

 

damarı

 

 

 

arkadaşlık

 

 

 

gözlüğümüz

 

 

 

çaycıdan

 

 

 

tuzluğa

 

 

 

samanlık

 

 

 

yolluk

 

 

 

yolculukta

 

 

 

demli

 

 

 

sabahçı

 

 

 

bakkalda

 

 

 

 

  •      Aşağıdaki sözcüklere “-ci, -li, -lik, -siz, -gi, -gin, -daş” eklerinden uygun olanını ekle­yerek yeni sözcükler türetiniz.

kök

yapım eki

türemiş sözcük

kum

-luk

kumluk

gemi

 

 

çağ

 

 

kötü

 

 

av

 

 

yurt

 

 

ağaç

 

 

cam

 

 

kavga

 

 

ceviz

 

 

 

 

  •      Tablolardaki sözcüklerin yapılarını, örnekteki gibi belirtiniz.

sözcük

basit

türemiş

birleşik

çöplük

 

X

 

arabacı

 

 

 

başbakan

 

 

 

güzellik

 

 

 

şişe

 

 

 

babaanne

 

 

 

çantacılar

 

 

 

ayrıkotu

 

akılsız

gariplik

radyo

akbaba

yararlı

sır

 

 

 

gariplik

 

radyo

akbaba

yararlı

sır

 

 

 

akılsız

 

 

 

radyo

 

 

 

akbaba

 

 

 

sır

 

 

 

 

  •      Aşağıdaki sözcüklere, verilen yapım eklerinden uygun olanlarını ekleyip türemiş sözcükler oluşturunuz.

(-sız, -li,-lik, -cı, -lı, -gin, -im, -gü, -cu, -lı, -cü, gı)

Kelime

Yapım eki

Türemiş kelime

tat

 

 

nem

 

 

beş

 

 

göz

 

 

yağ

 

 

say

 

 

kan

 

 

gez

 

 

çarp

 

 

kar

 

 

öv

 

 

yol

 

 

sor

 

 

vur

 

 

  •      Aşağıdaki sözcükleri uygun şekilde eşleştirerek birleşik sözcükler oluşturunuz.

 

Kelime  Kelime  Birleşik Kelime

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

  •      Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Sözcüklere eklenen çekim eklerinin altını çiziniz.

• Öğretmenler, çocukları bahçeye çıkardılar.

• Saçlarındaki tokaları teker teker çıkardı.

• Tekir de bizimle gelecek mi?

• Mor menekşem açmamakta direniyor.

• Avludaki kuşlara yem verir misin?

• Kırmızı çantayı annesiyle birlikte almışlar.'

• Çiçekleriniz zamanla büyür.

• Kitaplarım arasından en sevdiklerimi ayırdım.

• Çeşmenin yanındaki cikleyen kuşu hiç görmemiştim.

• Çoban, koyunlarını alır, köye gider.

  1. “Yangın, bütün binayı birdenbire sarıverdi.” cümlesinde hangi sözcük türemiş yapılıdır?

A. Yangın B. Bina  C. Birdenbire D. Bütün

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem yapım hem de çekim eki almıştır?

A. Aldılar B. Balıklar C. Arılar D. Atlılar

 

  1. “Balıkçıların” sözcüğünün kökü aşağıdakilerden hangisidir?

A. Bal   B. Balık  

C. Balıkçı  D. Balıkçılar

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A. Ceviz B. Şekerli C. İşçi  D. Telsiz

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gin" eki, yapım eki olarak kullanılmamıştır?

A. Sevgin benim için çok kıymetli.

B. Bu yaşında bilgin olmayı kafasına koymuş.

C. Tombalak, yılgın yılgın yüzüme baktı.

D. O, bir gezgin olarak yaşamını sürdürüyor.

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A. Ağaçlık  B. Verimli 

C. Akbaba  D. Oyuncakçı

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A. Sandalcılar, ayağı kırılmış bir köpek buldular.

B. Milletvekilleri, anayasa maddelerini görüşüyorlar.

C. Bu konuda çok kararlı olduğunu hepimize kanıtladı.

D. Pazarcılar sabahın erken saatinde gelmeye başladılar.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-ci” eki alarak yeni anlam kazanmış bir kelime yoktur?

A. Yemek acı olduğu için yiyemediler.

B. Avcı ormandan eli boş döndü.

C. Sütçü bugün bize de uğramadı.

D. Oduncudan bir ton odun aldık.

 

  1. “Beni her akşam yumuşak kanatlarına alıp sıcak, çiçekli ülkelere götürüyor.” cümlesinde hangi kelime ek alarak yeni anlam kazanmıştır?

A. yumuşak    B. çiçekli      

C. Ülkelere     D. kanatlarına

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem basit hem türemiş hem de birleşik yapılı sözcük vardır?

A. Buğday tanelerini ateşte kavurarak yedik.

B. Ebemkuşağını gördüm, yağmurluğumu çıkardım.

C. Yeşilırmak kıyısında seni aradık.

D. Dağın doruklarından çiğdemler topladım sana.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerde, altı çizili sözcüklerden hangisi “kar” kökünden türetilmiştir?

A. Birkaç güne kadar kardeşim de gelir.

B. Çocuklar karpuzcuyla konuşuyorlar.

C. Birden karın ağrısı tuttu.

D. Yollar karlı olduğu için seyahatten vazgeçtik.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-li” ekiyle türemiş kelime yoktur?

A. Gülü seven dikenine katlanır.

B. Üzerinde işli bir kazak vardı.

C. Sesli okuma kurallarını hatırlayalım.

D. Güçlü kollarıyla hepsini taşıdı.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime birden çok yapım eki almıştır?

A. Deniz kenarında balıkları izledim.

B. Yalancı insanları kimse sevmez.

C. Geçimlerini odunculuk yaparak sağlıyorlardı.

D. Ayakkabılıktan terliklerimi verir misin?

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek alarak yeni anlam kazanmış kelime çoğul durumdadır?

A. Kütüphaneye gidip araştırma yapacağım.

B. Dışarıdan satıcıların sesleri geliyordu.

C. Tamirci geldi¤inde ben yeni kalkmıştım.

D. Bugünlerde kendimi iyi hissediyorum.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özel ad türetme eki almıştır?

A. Belginler başka bir yere gideceklermiş.

B. İzmitli bir arkadaşımla buluşacağım.

C. Ankara’da havalar iyice soğumuş.

D. Can’ın kardeşi anaokuluna gidiyor.

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek alarak yeni anlam kazanmış birden çok kelime vardır?

A. Elli yaşında olmasına rağmen çok dinçti.

B. Mektubunu al›r almaz seni aradım.

C. Bilgisayarımda çok güzel resimler var.

D. Köylülerden biri bunun yararsız olacağını söyledi.

 

  1. “Yolculuğa çıkacağı için biraz heyecanlıydı ama bu heyecanı ilk mola yerinde geçti.” cümlesinde hangi kelimeler ek alarak yeni anlam kazanmıştır?

A. yolculuğa – heyecanlıydı B. çıkacağı - heyecanı

C. biraz – ilk   D. için - ama

 

  1. Aşağıdaki sözcüklere örnekteki gibi isim çekim ekleri getiriniz.

Kelime

 Ek

 Yeni kelime

 av

da

 avda

bardak

 

 

saat

 

 

kalem

 

 

mektup

 

 

türkü

 

 

düğme

 

 

söz

 

 

kiraz

 

 

yolcu

 

 

gün

 

 

matematik

 

 

kar

 

 

büyük

 

 

yeşil

 

 

yanak

 

 

memleket

 

 

yağmur

 

 

duman

 

 

martı

 

 

üzüm

 

 

ayı

 

 

okul

 

 

çiçek

 

 

ayna

 

 

ses

 

 

şiir

 

 

 

 

 

 

  1. Aşağıdaki sözcüklere “-cı,-lı,-lık,-sız” eklerini getirip örnekteki gibi yeni sözcükler türetiniz.

 Kelime

 Ek

 Yeni kelime

turşu

 

 

renk

 

 

kıs

 

 

anlam

 

 

kar

 

 

sevine

 

 

hafif

 

 

şehir

 

 

mor

 

 

istek

 

 

ufak

 

 

düz

 

 

girinti

 

 

çıkıntı

 

 

üç

 

 

dört

 

 

bulut

 

 

rahat

 

 

tuz

 

 

yoğurt

 

 

kusur

 

 

Mal

 

 

üzüm

 

 

zarar

 

 

özel

 

 

 

  1. Aşağıda verilen sözcüklerin yapı bakımından türlerini karşılarına işaretleyiniz.

 

Basit

Türemiş

Birleşik

uçaksavar

 

 

  X

içli

 

 

 

masal

 

 

 

yüreksiz

 

 

 

soğukkanlı

 

 

 

kitaplık

 

 

 

kahverengi

 

 

 

soğuk

 

 

 

harf

 

 

 

çikolatalı

 

 

 

Galatasaray

 

 

 

tepe

 

 

 

denizaltı

 

 

 

  1. Aşağıdaki verilen sözcüklerin aldıkları yapım eklerini ilgili boşluğa örnekteki gibi yazınız.

 

Sözcük

Aldığı yapım eki

Sözcük

Aldığı yapım eki

• tatlı

 - lı

veremli

 - li

soylu

 

sütçü

 

yapraksız

 

kokulu

 

doğruluk

 

gemici

 

gündüzcü

 

denizli

 

simitçi

 

günlük

 

gözcü

 

sessiz

 

tuzluk

 

izci

 

bakıcı

 

bileklik

 

samanlık

 

büyücü

 

kılsız

 

romancı

 

naziklik

 

güllü

 

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi kök ve eklerine yanlış ayrılmıştır?

A) gaz – ete   B) kaşık - çı

C) bil - gi – siz   D) gör - gü - lü

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi çekim eki almamıştır?

A) sekizi    B) beşi

C) iki     D) üçü

 

  1. Aşağıdaki kelime gruplarından hangisinin tümü türemiş kelimelerden oluşmuştur?

A) süt - kirpi - görevli - enişte

B) sürme - hesap - horozibiği - Edirnekapı

C) kulaklık - kapıcı - kalemlik - mutluluk

D) teyze - faydalı - Kızılay - haşlanmış

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) başlık    B) kaşık

C) taşlık    D) aylık

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü isimdir?

A) suçlu    B) şaşkın

C) uygun    D) çizgi

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelime kullanılmıştır?

A) Saçlarındaki tokaları oradan almış.

B) Çocuk tabaktaki leblebileri avuçladı.

C) Yaptıklarını değerlendirdiniz

D) Yan komşumuzun ağırbaşlı çocuğu nerede?

 

  1. Hangi sözcük, yapısı bakımından türemiştir?

A) suçlu    B) bütün

C) dünya    D) zaman

 

  1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde türemiş kelime kullanılmamıştır?

A) Çocuklu kadın tozlu yollardan gelmiş.

B) Kitaplıktaki kırmızı kitabı bulamadım.

C) Babam cana yakın insanları sever.

D) Öğrencileri güneşli günlerde bahçeye çıkarırdı. 

 

Ahmet: “Tekir, evin sensiz hiç tadı kalmadı.”

  1. Ahmet’in cümlesindeki altı çizili ek için aşağıdakilerden hangisini söyleyebiliriz?

A) Yapım ekidir.

B) Belirtme durum ekidir.

C) Çokluk ekidir.

D) Yönelme durum ekidir.

 

  1. “Yol” kelimesine aşağıdaki eklerden hangisini getirdiğimizde yeni bir kelime oluşur?

A) -muş  B) -lar  C) -da  D) -cu

 

  1. Yukarıdaki cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin yapısı nedir?

A) basit – türemiş  B) türemiş - birleşik

C) birleşik – basit  D) basit - basit

 

  1. “Balıklar denizin dibinde yavaş yavaş yürüyorlar.” cümlesindeki altı çizili ekler sırasıyla hangileridir?

A) Çokluk eki - ayrılma hâli eki

B) Yapım eki - bulunma hâli eki

C) Yönelme hâli eki - çokluk eki

D) Çokluk eki - bulunma hâli eki

 

Yaşasın! Çok güzel kitaplar alalım.

Bu gün kütüphaneci bize okuldan çıkınca kitap verecek.

  1. Bu cümleler hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ceren türemiş kullanmıştır.

B) Serap çokluk eki kullanmıştır.

C) Ceren ismin hâl eklerini kullanmıştır.

D) Serap birleşik sözcük kullanmıştır.

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) çiçek    B) altın  

C) kolonya    D) lekeli

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından basittir?

A) ilgisizlik    B) sanatçı

C) ezici    D) dost

 

  1.  “Sesimize” sözcüğü, sırasıyla hangi ekleri almıştır?

A) çekim – çekim  B) yapım - çekim

C) çekim – yapım  D) yapım – yapım

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi isim hâl eki almıştır?

A) ölçüyü    B) ev

C) uydu    D) tartı

 

  1. Hangi sözcük, yapısı bakımından birleşiktir?

A) dörtlük    B) sürgün

C) dönmek    D) sonbahar

 

  1. “Boşlukta” sözcüğü, sırasıyla hangi ekleri almıştır?

A) çekim - çekim   B) yapım-çekim

C) yapım - yapım   D) çekim-yapım

 

  1. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almıştır?

A) Dili iyi kullanın.  

B) Arabası tertemiz.

C) Kuzuyu getirdik.  

D) Yolcular otobüse bindi.

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerle yapı bakımından üçlü bir grup oluşturulduğunda hangisi dışta kalır?

A) yalnızlık    B) kokulu

C) aksam   D) evsiz

 

  1. Aşağıdakilerden hangisi yapım eki almıştır?

A) bakıcı    B) kapıya

C) eller    D) kitabın

 

  1. Aşağıdakilerden hangisi çekim eki almıştır?

A) bardak    B) okulu

C) sıcaklık    D) kene

 

  1. “Açtırmışlar” sözcüğü sırasıyla hangi ekleri almıştır?

A) yapım - çekim - çekim

B) yapım - yapım - çekim

C) çekim - çekim - yapım

D) yapım - çekim - yapım

 

  1. Hangi sözcük türemiştir?

A) birlik    B) buzu

C) burcu    D) parça

 

  1. Hangi sözcük türemiştir?

A) vergi   B) geceyi

C) kalemden    D) hayatı

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapısı bakımından birleşik değildir?

A) Anadolu    B) Karşıyaka

C) Konak    D) Çengelköy

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde çekim eki yoktur?

A) sevinç    B) tepeye

C) göklerde    D) haberden

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapı bakımından türemiş değildir?

A) kadın    B) sınırsız

C) temizlik    D) sözcü

 

  1. “Askılığı” sözcüğü, sırasıyla hangi ekleri almıştır?

A) çekim - çekim – çekim B) yapım- çekim – çekim

C) yapım - yapım – yapım D) yapım - yapım – çekim 

  1. Hangi sözcük, yapı bakımından basittir?

A) kahvaltı    B) cumartesi 

C) Cuma   D) akarsu

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, kök durumundadır?

A) çirkinlik    B) sensizlik

C) açlık    D) kaya

 

  1. Hangi sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) boşluk    B) güzellik

C) anlamlı    D) çocuk

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi çekim eki almıştır?

A) renkler    B) insan

C) yürek   D) zaman

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi basittir?

A) başlık    B) gönüllü

C) makas    D) kâğıtsız

 

  1. Aşağıdakilerden hangisi yapım eki almıştır?

A) şerbet   B) tuzluk   

C) kiraz   D) kiraz 

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü ve ekleri yanlış ayrılmıştır? 

A) uy-um-suz-luk  B) ço-cuk-luk-ta 

C) unut-ul-maz  D) gör –dü – ler

 

(1) Bugün okuldan sonra bize geldi.

(2) Yabancı gibi davranıyor.

(3) Yarın perdeciye gideceğim.

(4) Kahvaltı yaptıktan sonra önlüğümü giydim.

  1. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde hem türemiş hem birleşik sözcük vardır?

A) 1  B) 2  C) 3  D) 4

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiştir?

A) kiraz    B) insanoğlu ğ

C) yaprak    D) mevsimlik 

 

  1. “ Yolcularımız” sözcüğündeki hangi ek, yapım ekidir?

A) -cu  B) –ı  C) -mız  D) -lar

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde birden fazla yapım eki vardır?

A) sazlık    B) bağlı

C) evcilik    D) lekeli

 

  1. Aşağıdakilerden hangisi, birleşik sözcüktür?

A) beşik    B) sofra

C) şırıl    D) gecekondu

 

  1. Aşağıdakilerin hangisi birleşik sözcüktür?

A) bakış    B) anayasa

C) ömürlük    D) özgür

  1. Aşağıdakilerin hangisi birden fazla çekim eki almıştır?

A) öğrencileri   B) öğrenciyi

C) öğrenciden   D) öğrencilik 

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, çekim eki almıştır?

A) perde    B) gençler

C) boru    D) halı

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından birleşiktir?

A) ağız     B) anne

C) gökyüzü    D) çirkin

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapım eki almıştır?

A) kişilik    B) ses

C) deniz    D) fırtına

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim hâl eki almış bir sözcük yoktur?

A) Aklımda sen vardın.

B) Toprak iyice ıslanmış.

C) Denizden, erken gelin.

D) Aysel'e selamını söylerim.

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından türemiştir?

A) leke    B) kişi

C) kokulu    D) yol

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, kök durumundadır?

A) dertli    B) dertsiz

C) yaratıcı   D) dert

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, hem yapım hem çekim eki almıştır?

A) yılanlar    B) üzgün

C) öksürüklü    D) yolcuya

 

  1. “İyiliklerimizi” sözcüğündeki eklerden hangisi yapım ekidir?

A) -lik  B)- ler  C)- imiz D)- i

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından basittir?

A) beden    B) dilsiz

C) sütçü    D) kiralık

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde birden çok yapım eki vardır?

A) yorgun    B) düşünce

C) kişiliksiz    D) silgi

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) sabırlı    B) kitapçı

C) yalnızlık    D) biçerdöver

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, çekim eki almamıştır?

A) görevden    B) büyük

C) bebeği    D) balonlar

 

Annem ve babam evde yokken kardeşime gözüm gibi bakıyorum. Ondan bir dakika bile gözümü ayırmıyorum; çünkü annem ve babam onu bana emanet ediyorlar.

  1. Parçadaki altı çizili ekler hangileridir?

A) Ayrılma hâli - çokluk eki

B) Belirtme hâli - çokluk eki

C) Bulunma hâli - Ayrılma hâli

D) Bulunma hâli - yönelme hâli

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, türemiştir?

A) iyilik    B) kabul

C) tas     D) merak

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiştir?

A) kar    B) darlık

C) et    D) yüz

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, çekim eki almamıştır?

A) sokaklar    B) kimseye

C) sazlık    D) sözcükten

 

  1. “Kavuncu” sözcüğündeki ek, aşağıdakilerden hangisidir?

A) İyelik eki   B) Zaman eki

C) Kişi eki   D) Yapım eki

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük türemiştir?

A) Asker arkadaşına lokum getirdi.

B) Çocukluğum güzel geçti.

C) Boya için fırça istediler.

D) Sizi bir yerden gözüm ısırıyor.

 

  1. Aşağıdaki sözcük çiftlerinden hangisi türemiştir?

A) yurt - vatan    B) hasret-kitap

C) kırmızılık  - allık    D) uzun-dar

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) sabırlı    B) kitapçı

C) yalnızlık    D) biçerdöver

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde çekim eki yoktur?

A) yüzümde   B) kadınlar

C) evden   D) gürültülü

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yapım eki yoktur?

A) satıcı   B) para

C) bileklik   D) yüzsüz

 

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde çekim eki yoktur?

A) çilekler   B) karpuzcu

C) kalpsizi   D) kelimeleri

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapısı bakımından türemiştir?

A) kaş    B) akşam

C) ortaklık   D) berrak

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde hem yapım hem çekim eki vardır?

A) salona   B) çizgi

C) kalemliği   D) tutuklu

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi, basit yapılıdır?

A) nefes   B) demirci

C) heyecanlı   D) vicdansız

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi, birleşik yapılı değildir?

A) gecekondu   B) yavruağzı

C) ağaçkakan   D) açık

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, birleşik yapılıdır?

A) keçiboynuzu  B) misafir

C) çeşme   D) defter

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, isim hâl eki almıştır?

A) pürüz   B) adama

C) hasta   D) şaşkın

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, çokluk eki almıştır?

A) Kitabı verdi.   B) Zili çalmıştı.

C) Adamı tanıdım.  D) Elleri tertemizdi.

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, çoğul eki almıştır?

A) örtüler   B) acı

C) dostluk   D) şeker

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, hâl eki almıştır?

A) atmak   B) sevmek

C) acıyor   D) kaçmayı

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, kök durumundadır?

A) silginin   B) testim

C) bebek   D) kitapçı

 

  1. Aşağıdakilerden hangisinde ayrılma hâli eki vardır?

A) Bal tutan, parmağını yalar.

B) Korkunun ecele faydası yoktur.

C) Atı alan Üsküdar’ı geçti.

D) Söz, ağızdan çıkar.

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde çokluk ve ayrılma hâl eki vardır?

A) boyacılar    B) makastan

C) evleri   D) kayalardan

  1. Aşağıdaki sözcük çiftlerinin hangisi türemiştir?

A) zambak – gül  B) kuş - maymun

C) tuz – un   D) kötülük - iyilik

 

  1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, türemiştir?

A) yük    B) nokta

C) temiz   D) tekerlekli

 

  1. Hangi sözcük türemiştir?

A) boşluk    B) ayna

C) bilgisayar    D) kaş

 

Şu son iki gününü Hüseyin ağabeyiyle, Ahmet’le, Selim’le, Mustafa’yla geçirmişti. Mehmet bu dört yeni arkadaşını bir anda sevmiş, onlara hemen bağlanmıştı. Briçte voleybol, saklambaç, körebe ve daha birçok oyun oynamışlar, köyün bakkalından soğuk gazozlar alıp yamaçta içmişlerdi. Koca gövdeli, dev ağaçlara beraber tırmanmışlardı. Ne de çok şey yapmışlardı şu kısacık süre içerisinde. Ne tatlı hatıralar bırakmışlardı geride.

Mehmet Aydın

3 soruyu yukarıdaki metne göre cevaplayınız.

 

  1. Mehmet arkadaşları ile aşağıdaki oyunlardan hangisini oynamamıştır?

A) saklambaç   B) körebe

C) futbol   D) voleybol

 

  1. Metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Birbirleriyle ilgili tatlı hatıraları olmuştu.

B) Çocuklar ağaçlara tırmanmışlardı.

C) Çocuklar uzun süredir tanışıyorlardı.

D) Bakkaldan soğuk gazozlar almışlardı.

 

  1. Metnin son cümlesindeki türemiş kelimeler aşağıdaki seçeneklerden hangisine doğru olarak verilmiştir?

A) hatıralar - bırakmışlardı

B) tatlı - hatıralar

C) bırakmışlardı - tatlı

D) tatlı - geride

 

  1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde “sev-“ kökünden türemiş bir kelime vardır?

A) Kitap okumayı çok seviyorum.

B) Hayvanları sevelim, onlara zarar vermeyelim.

C) Çocuklar sevgi ile büyürler.

D) Geçen yaz gittiğimiz köyü çok sevdim.

 

  1. “Sayın seyirciler, şimdi hava durumunu izleyeceksiniz.”  cümlesindeki türemiş kelimeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) izleyeceksiniz - Sayın

B) sayın - seyirciler

C) hava-şimdi

D) durumunu - izleyeceksiniz

 

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) gezici   B) iyi

C) biri    D) deri 

 

  1. Aşağıdaki kelimelerden hangisi türemiştir?

A) çanta    B) rüya   

C) sis     D) korkulu

 

  1. “yazlıktan” kelimesi kaç tane yapım eki almıştır?

A) 1   B) 2   C) 3   D) 4

 

  1. “Akdeniz’in karlı dağlarını özledim.” cümlesindeki kelimelerin yapısı sırasıyla hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

A) türemiş - türemiş - basit - türemiş

B) birleşik - basit -türemiş - basit

C) birleşik - türemiş - basit - basit

D) basit - türemiş - birleşik - türemiş

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim (-i) hâl eki kullanılmıştır?

A) Defteri kaybolmuş.

B) Televizyonu sildin mi?

C) Çorum güzel bir yer.

D) Sabah bahçede gezdim.

 

  1. “-cı” eki aşağıdaki kelimelerden hangisinin sonuna getirilse yeni bir kelime türetilmiş olur?

A) sor    B) kitap  

C) kitap   D) bak

 

  1. “Dün, İstanbullu komşumuzu pazarda gördüm.” cümlesindeki türemiş kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A) İstanbullu    B) komşumuzu

C) pazarda    D) gördüm

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki isimden oluşan bir bileşik kelime vardır?

A) Sizin sınıfta açıkgöz öğrenci çoktu.

B) Kapıyı kardeşim koşarak açıverdi.

C) Bu lokantada kebabı iyi yaparlar.

D) Vatansever adam ilçemize okul yaptırdı.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki fiilin birleşmesiyle oluşan bir birleşik kelime vardır?

A) Çocuklar akarsuda balık tuttu.

B) Yavrum, şu elimdekileri alıver.

C) Şu adam çok paragöz biri.

D) Öğrenciler yemekhaneye indiler.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-ci” eki almış bir sözcük yoktur?

A) Belki de avcı, bu kekliği avlamıştır.

B) Bolulu aşçı yaptığı yemeklerle ün kazandı.

C) Biliyorum o, çok acı çekti.

D) Okçu her attığını isabet ettirdi. www.

3 / E SINIFI - TÜRKÇE -  YAPIM EKLERİ - SÖZCÜKTE YAPI