3.sınıf fiiller konu anlatımı ve etkinlikleri

3.sınıf fiiller konu anlatımı ve etkinlikleri dosyası 24-01-2018 tarihinde İlköğretim-3 kategorisinin.
Açıklama 3.sınıf fiiller konu anlatımı ve etkinlikleri
Kategori 3. Sınıf Türkçe
Gönderen deepblue_0620
Eklenme Tarihi 24-01-2018
Boyut 18.6 K
İndirme 0

Dosyayı İndir

Dosyaya puan ver
0 / 5 (toplam 0 oy)

FİİLLER

FİİLLERDE KİP (ZAMAN)

 

Eylemlerin bir hareketi, oluşu, durumu ortaya koyuşu farklı şekillerde olur. Bazen bunlar bir başkasına haber verme şeklinde aktarılır, bazen bir koşula bağlanır, bazen istenen bir durum anlatılır. Buna fiilin kipi denir. www.

 

Türkçe'de kipler iki grupta incelenir. Bunlar haber kipleri ve dilek kipleridir.

 

1. HABER (BİLDİRME) KİPLERİ

Çekiminde kesin bir zaman ifadesi olan fiiller haber kipindedir.  Haber kiplerinin beş çekimi vardır. Bunları çekimleriyle birlikte gösterelim.

 

a. Bilinen geçmiş zaman: Eylemin yapılışının kesin olarak bilindiğini gösteren kiptir. Bu kip "-dı, -di, -du, - dü; -tı, -ti,-tu, -tü.." eki ile yapılır.

 

Türkçe'de üçü tekil, üçü çoğul olmak üzere altı kişi vardır. Bu kişilere göre örnek bir çekim yapalım.

 

I. Tekil Kişi                Kal - dı – m   (Ben)

II. Tekil Kişi               Kal - dı – n  (Sen)

III. Tekil Kişi              Kal – dı  (o)

I. Çoğul Kişi               Kal - dı – k  (Biz)

II. Çoğul Kişi              Kal - dı – nız (Siz)

III. Çoğul Kişi             Kal - dı- lar  (Onlar)

      

Görüldüğü gibi fiiller altı kişiye göre çekimlenir.

 

b. Öğrenilen geçmiş zaman: Bildirilen işin yapıldığını, başkasından duyma şeklinde anlatan kiptir. Bu çekimin eki "-mış, - miş, -muş, -müş"tür.

 

Dal - mış - ım

Dal - mış - sın

Dal - mış

Dal - mış - ız

Dal - mış - sınız

Dal - mış - lar

c. Şimdiki zaman :  Eylemin söylendiği anla yapıldığı ânın bir olduğunu gösterir. Bu çekimin eki "-yor"dur.

 

Alış - (ı)yor - um

Alış - (ı)yor - sun

Alış - (ı)yor

Alış - (ı)yor - uz

Alış - (ı)yor - sunuz

Alış - (ı)yor - lar

 

Parantez içinde gösterilen yardımcı ses, ünlüyle biten fiillerde görülmez: "uyu - yor"

 

Fiile şimdiki zaman anlamı veren bir diğer ek de "-makta, -mekte" dir. Mastar ekiyle "-de" hal ekinin kaynaşmasından oluşan bu ek günümüzde tamamen şimdiki zaman anlamı veriyor.

Ver - mekte - y - im

Ver - mekte - sin

Ver - mekte

Ver - mekte - y - iz

Ver - mekte - siniz

Ver - mekte - ler

d. Gelecek zaman :  Eylemin, söylendiği andan sonra yapılacağını ifade eden kiptir. Bu çekimin eki "-acak, -ecek"tir.

 

Bul - acak - ım (bulacağım)

Bul - acak - sın

Bul - acak

Bul - acak - ız (bulacağız)

Bul - acak - sınız

Bul - acak - lar

 

Not : "k" sesinin "ğ"ye dönüştüğüne dikkat etmelisiniz.

 

e. Geniş zaman : Fiilin herhangi bir zamanda yapılabildiğini gösteren kiptir. Bu çekimin eki "-r, -ar, -er"dir.

 

Koş - ar - ım

Koş - ar - sın

Koş - ar

Koş - ar - ız

Koş - ar - sınız

Koş - ar - lar

2. DİLEK (İSTEME) KİPLERİ

 

Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. Bu kipler bir isteği, arzuyu vs. bildirir. Örneğin; "gitmeliyim" sözünde bu işin ne zaman yapılacağı değil, gitmenin arzu edildiği anlatılmak isteniyor.  Dilek kiplerinin dört çekimi vardır.

 

a. Gereklilik kipi : Eylemin yapılması gerektiğini anlatan kiptir. Gereklilik kipinin eki "-malı,-meli"dir.

 

Al - malı - y - ım

Al - malı - sın

Al - malı

Al - malı - y - ız

Al - malı - sınız

Al - malı - lar

 

Gereklilik kipi bazen cümleye ihtimal anlamı katar.

 

"Soruları bir saatte çözmeliyiz." cümlesine gereklilik anlamı katan kip,

"Soruları şimdiye kadar çözmüş olmalı." cümlesine ihtimal anlamı katmıştır.

 

b. Şart kipi (dilek - koşul) : Bazı cümlelerde dilek, bazılarında koşul anlamı katan fiil çekimidir. Eki "-sa, -se"dir.

 

Sor - sa - m

Sor - sa - n

Sor - sa

Sor - sa - k

Sor- sa - nız

Sor - sa - lar

 

Şart kipi cümleye bazı anlamlar da katar.

"Şu işler bir bitse de rahatlasak."  cümlesinde istek,

"Balkona çıksa beni görecekti."  cümlesinde koşul anlamı verir.

 

c. İstek kipi : Fiillere "-a, -e" eki getirilerek yapılır.

 

Sev - e - y - im (-eyim)

Sev - e - sin

Sev - e

Sev - e - lim

Sev - e - siniz

Sev - e - ler

 

Bunlardan en çok birinci tekil ve birinci çoğul şahıslar kullanılır.

 

"Sizinle sonra görüşelim."

"Ben de sizinle geleyim." cümlelerinde bu kipi görüyoruz.

 

d. Emir kipi : Eylemin yapılması gerektiğini buyruk şeklinde bildiren çekimdir.  Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur.

Emir kipinin çekimi kişi ekleri ile yapılır.

 

1. tekil kişi ......

2. tekil kişi -  Koş

3. tekil kişi -  Koş - sun

1. çoğul kişi ........

2. çoğul kişi - Koş - un (koş - unuz)

3. çoğul kişi - Koş - sunlar

 

Görüldüğü gibi emir kipinin birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarında çekimi yoktur.

 

"Bu soruları hemen çöz."

"Gelin de yaptığınıza bir bakın." cümlelerinde altı çizili fiiller emir kipiyle çekimlenmiştir.

 

 

 

 

www.